نتيجه سخن: با مقدمه پيشين كه بيان شد و بسط و تفصيل آن در علم اصول مطرح گرديد، متون مقدس در دين خاتم با ما سخن مى‌گويد و براى ما در عرصه عمل پيام دارد و مقررات و قوانينى را در ابعاد فردى و اجتماعى، عبادى و غير عبادى تشريع نموده و پاى بندى به آنها را از ما طلب كرده است. روش اجتهاد مرسوم با همه فراز و نشيبهاى آن، نيز تنوع و اختلافات درونى، شيوه‌اى منطقى و مدوّن براى فهم و استنباط احكام مى‌باشد كه همچون ساير دستاوردهاى بشر قابل نقد و بررسى است. اما طرد و كناره‌گيرى از اين منطق استنباط تنها زمانى ممكن است كه بتوان روش و منطقى استوارتر جايگزين آن نمود. امروزه اگر چه بعضى به حق يا به نا حق مدعى برخى از ضعفها و كاستى‌هاى اجتهاد سنتى مى‌باشند، اما از ارائه نسخه بديلى براى آن (كه برخوردار از جامعيت و اتقان علمى و نظم و هماهنگى منطقى باشد) عاجزند، به همين جهت با همه فشارهاى علمى و غير علمى از سوى برخى مسلمانان و بلكه اجانب، اين درخت كهنسال و تنومند به حيات طيبه خود ادامه مى‌دهد.

بى ترديد روح حقيقت‌طلبى مانع از لجاجت و تعصب خواهد بود، و انسان حقيقت جو پيوسته دغدغه تميز حق و باطل را دارد و جان و روحش را قربانى آن خواهدنمود، از اين رو شيوه مرسوم اجتهاد نيز تا وقتى كه بهترين گزينه براى رسيدن به حقيقت دين باشد ارزشمند و گران بهاست. اگر در آينده‌اى دور يا نزديك انديشه‌اى الهى ظهور نمايد كه پيام دين را رساتر، شفاف‌تر و واقعى‌تر عرضه نمايد، روح دلباخته حقيقت همه قالبهاى گذشته را خواهد شكست و به استقبال انديشه نو خواهد رفت.

تمسك به قرآن و سنّت

پس در عصر محروميت از حضور امام معصوم (ع) راه ديندارى و پاى بندى به آخرين آيين الهى، مسدود نيست و مؤمنان با اجتهاد خردمندانه در دو ميراث گران بهاى بر جاى مانده از