علامه مى‌گويد: اگر مرد آميزش كند ديگر عنين نيست و زن حق فسخ ندارد. وى انزال را ذكر نكرده و مى‌گويد: معلوم مى‌شود زن در انزال حق ندارد. حق زن فقط در وطى و آميزش است، پس مرد مى‌تواند عزل كند و انزال نكند.

از جمله كتب عامه، كتاب مفصل المُغنى است كه در ميان عامه مثل جواهر است ميان خاصّه. صاحب كتاب، مذهب احمد حنبل را در پيش گرفته و طبق همان طريقه فتوا مى‌دهد.

ابن قُدامه در المُغنى مى‌گويد:

و العزلُ مكروه رُوي الكراهةُ عن عُمر و علي و ابن عمر و ابن مسعود و روي ذلك عن أبي بكر أيضاً مدلول لانَّ فيه تقليل النسل. (١٢)

عزل موجب تقليل نسل مى‌شود و قطع لذت از زن مى‌كند. البته عزل از امه جايز است. ايشان مى‌گويد: بدون استيذان از زوجه عزل جايز نيست و اگر استيذان باشد جايز است.

پس هم بين ما و هم عامه مسئله محل بحث است.

فصل اوّل عُروه در كتاب نكاح، به احكام آميزش با همسر مربوط است.

خلاصه كلام ايشان اين است كه عزل بدون رضايت زوجه كراهت دارد ولى اگر اشتراط ضمن عقد باشد و همسر راضى باشد، جايز است. اگر زن پير يا عقيم يا سليطه يا بذيه باشد كراهتش كم مى‌شود. بعضى مثل صاحب شرايع گفته: كراهت دارد و اگر بدون رضايت زوجه باشد، مرد بايد ديه به زن بدهد. صاحب عروه مى‌گويد: اقوا اين است كه ديه نطفه بر مرد واجب نيست حتى اگر قائل به حرمت باشيم. برخى ديگر ديه را لازم دانسته و در مقدار آن گفتگو نموده‌اند.

خلاصه آن كه: عده‌اى مثل شيخ طوسى گفته‌اند: بدون اذن زوجه عزل حرام است و مشهور گفته‌اند: مكروه است. صاحب عروه و شارحان و حاشيه‌نويسان عروه نيز قائل به كراهت عزل هستند. بايد دليل طرفين را ببينيم، بعد نظر بدهيم.

(١٢) المغنى، ج ٨، ص ١٣٢.