ج) آن عمل بين اهانت و غير اهانت، يا اهانت و تعظيم مشترك است؛ مثل دراز كردن پا پيش قرآن يا پشت كردن به ضريح امام معصوم كه ممكن است به قصد اهانت باشد و ممكن است به خاطر عادت يا عجله كردن باشد؛ اين افعال به قصد اهانت، حرامند. (٥٤)

بين تعظيم و اهانت واسطه وجود دارد و ترك تعظيم اعم از اهانت است چون ترك بعضى افراد تعظيم، اهانت شمرده نمى‌شود. بنابراين تعظيم بر دو قسم است:

١ـ رعايت كردن مرتبه و جايگاه يك چيز؛ ترك چنين تعظيمى اهانت است و حرام مى‌باشد.

٢ـ رعايت كردن مرتبه و جايگاه يك چيز بيش از مقدار فوق؛ ترك چنين تعظيمى حرام نيست؛ مثلا در صورت ورود يك عالم، ايستادن به احترام او و قرار دادن مكان مناسب براى او، رعايت كردن مرتبه او است و بايد انجام شود و ترك آن اهانت است، ولى بوسيدن دست او و نشستن روبه‌روى او در نهايت ادب تعظيم زائد است كه ترك آن اهانت شمرده نمى‌شود. (٥٥)

اهانت به برخى مقدسات مثل قرآن و كعبه موجب قتل اهانت كننده مى‌شود؛ چون كاشف قطعى از كفر يا ارتداد او است و مرتدّ با شرايطى كه در بحث ارتداد ذكر شده اعدام مى‌شود. (٥٦)

موارد تطبيق قاعده احترام در اين بخش، در جميع ابواب فقه پراكنده است. (٥٧) برخى از آن فروعات بدين قرار است:

ـ اهانت به قرآن، كعبه معظمه، مسجد الحرام و ديگر مساجد، ضريح مقدس، قبور شهدا و صالحين و علما و

(٥٤) العناوين، ج ١، ص ٥٥٥، عنوان ٢٥.
(٥٥) العناوين، عنوان ٢٥.
(٥٦) جواهر، ج ٢، ص ٧٢.
(٥٧) جواهر، ج ٦، ص ٩٨ ـ ٩٩.