فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٨ - موضوع احترام در فقه محمدحسن شفيعى
٣ـ جواز تيمّم در فرض خوف عطش بر دابّه محترمه (٤٦) .
احترام گياه (٤٧)
اگر كسى مالك زراعت يا درخت و مانند آنها باشد كه به آبيارى و رسيدگىهاى ديگر نياز دارند، در وجوب اين هزينهها دو قول وجود دارد:
١) علامه در قواعد مىنويسد: «ترك آبيارى مكروه است؛ زيرا تضييع مال است، ولى در عين حال بر آبيارى اجبار نمىشود؛ زيرا آبيارى كردن گياهان، زياد كردن مال است و همان طور كه بر انسان تملّك مال واجب نيست زياد كردن آن هم واجب نيست.»
شهيد در مسالك نيز آورده است: «اشهر اقوال عدم وجوب سقى و حرث است.»
٢) فاضل هندى در كشف اللثام در شرح عبارت قواعد، به علامه اشكال كرده مىنويسد: «سقى و حرث گياهان ابقاى ملك و صيانت آن از تباهى است و ابقا و صيانت واجب است اگرچه مىتوان گفت كه اگر به گياهان رسيدگى نكرد حاكم شرع او را اجبار نخواهد كرد ولى در عين حال چون به گياهان رسيدگى نمىكند و آنها را تباه مىكند، با اين عمل خود داخل در انسانهاى سفيه شده و جزء انسانهاى محجور مىشود.»
همچنين علامه در قواعد مىگويد: «گياهانى كه با رسيدگى نكردن تلف مىشوند، حاكم شرع مىتواند مالك آنها را بر رسيدگى الزام نمايد؛ زيرا رسيدگى نكردن تباه ساختن مال است و نبايد او را بر اين كار تأييد و امضا نمود.»
١ـ كراهت ترك آبيارى و مانند آن،
٢ـ وجوب آبيارى و مانند آن، كه خود قائلين به وجوب هم دو دسته شدهاند:
الف) برخى گفتهاند: حاكم شرع نمىتواند او را بر رسيدگى به گياهان اجبار كند.
ب) برخى ديگر گفتهاند: مىتواند اجبار كند.
(٤٦) جواهر، ج ٥، ص ١١٥.
(٤٧) اين بحث را فقيهان به مناسبت در پايان كتاب نكاح بحث نفقه، آوردهاند.