و با اين اقدام مى‌خواست انعكاس آن را در چهره آنان ملاحظه كند. مادر حقيقى كودك براى سالم ماندن كودك خود دست از مطالبه برداشت و از اين طريق، معلوم شد كه مادر حقيقى كودك است.

دهها نمونه از اين گونه قضاوت‌ها از امام على(ع) به جا مانده است كه آن حضرت از روش‌هاى علمى و شگردهاى تحقيقاتى چه در عرصه كشف حقيقت و اقرار به آن و چه در عرصه اجراى احكام و حدود الهى، استفاده مى‌كرد.

٦. حق نقض حكم و استيناف:

در آثار امام على(ع) مشهود است كه وى حق نقض حكم و استيناف محاكمه را به رغم صدور حكم قاضى، براى خود محفوظ مى‌داشت، چنانكه به يك مورد آن اشاره كرديم. اين بدان معنا است كه حاكم، حق استيناف يا تميز حكم را دارد. در روايتى نيز از امام على(ع) آمده است:

أن القاضى إذا علم بخطاء حكمه رَدّ قضائه أوْ رُدَّ قضاؤه؛ (١٢)

هر گاه قاضى به خطا بودن حكم خود پى ببرد، قضاوت خود را مردود مى‌كند، يا قضاوتش مردود مى‌شود.

اين روايت نيز منشأ ديگرى در اصول قضايى براى جواز نقض و استيناف حكم است.

٧.حق دفاع و وكيل گرفتن براى متهم:

امام على(ع) در تمام قضاوت‌هاى خود، دفاع متهمان را مى‌شنيد و به آنان حق دفاع مى‌داد؛ حتى به شريح قاضى فرمان داد كه براى حفظ حق مدعى‌عليه حتى با وجود بينه با برگرداندن قسم به مدعى قضاوت را مؤكد كند. همچنين به شريح فرمان داد كسى را كه مدعى است شهودى دارد كه غايب هستند يا دليلى دارد كه در آينده مى‌تواند ارائه كند،

(١٢) مسند الامام على، ج٦، ص ٤٩٨.