در ميان اصوليان شيعه نيز از نخستين محققانى كه به اين مهم پرداختند، مى‌توان از استاد شهيد سيد محمد باقر صدر، استاد محمود شهابى، آيت اللّه‌ جنّاتى، دكتر گرجى و عده‌اى ديگر نام برد. پيش از اينان برخى اصوليان در مقدمه كتاب‌هاى اصولى، گاه به اختصار مطالبى درباره تاريخ اين علم مى‌نوشتند كه اغلب همراه با تحقيقات و مستندهاى كافى نبود. از اين رو چندان قابل اطمينان نيستند.

اهميّتى كه امروزه به پژوهشهاى تاريخى داده مى‌شود، سبب شد كه محققان اصولى نيز به كاوش‌هاى مستقل در تاريخ اين علم بپردازند و براى ادّعاهاى خود شواهد و اسناد كافى فراهم سازند. پاره‌اى از اين نوشته‌ها به شرح زيرند:

١. استاد محمود شهابى در آغاز درس‌هاى اصول خود كه در دانشكده حقوق دانشگاه تهران بيان مى‌كرد، تاريخچه‌اى از اين علم گفت. اين تاريخچه در مقدمه كتاب تقريرات اصول او چاپ شده است.

٢. شهيد صدر در تاريخ اصول رساله‌اى نوشت كه در بخش نخست كتاب المعالم الجديده او چاپ شده است كه اصول را در سه دوره بررسى مى‌كند.

٣. دكتر ابوالقاسم گرجى رساله‌اى با عنوان «تحوّل اصول» نگاشت كه ادوار اصول اهل سنّت و شيعه را در نه دوره در آن بحث مى‌كند. بعداً همين رساله ضميمه‌ى كتاب «تاريخ فقه و فقها» چاپ شد.

٤ . آيت اللّه‌ جنّاتى، كتابى با نام «ادوار اجتهاد» تأليف كرد كه در آن به تاريخ اصول نيز پرداخته است.

اين آثار اگر چه به عنوان نخستين تحقيقات رسمى درتاريخ اصول ارزشمند و در خور احترامند، امّا ضعف‌ها و كاستى‌هاى غير قابل انكارى نيز دارند. مثلا آنچه از استاد محمود شهابى در مقدمه تقريرات اصول آمده، اثرى است شتابزده و فاقد تحليل و تبيينات دقيق است، افزون بر اينكه مدارك و منابع ادّعاها نيز كافى نيست. كار شهيد صدر در المعالم الجديده اگر چه قوى‌تر از كارهاى ديگر است امّا تنها بخشى از قسمت اوّل كتاب مربوط به تاريخ اصول است و باقى مباحث مربوط به مسائل ديگرى است كه مى‌توان آنها را تحت