فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٥

جواب آن كه: مى‌تواند بود كه مراد از اولاد در اين مقام، اولاد هر والدين بوده باشد و ظاهر است كه زنان اولاد والدين خود اند، و اضافه او به مخاطبين به جهت «ادنى ملابسة» (٨٧) او است به مخاطبين يا به اعتبار آنكه هر چند زنان ازواج بعضى مخاطبين بوده باشند، اولاد مخاطب ديگر خواهند بود، پس به اين اعتبار اولاد مخاطبين بوده باشد و در اين هنگام جميع بنى آدم داخل خواهند بود، به جهت آن كه بر اولاد هر يك صادق است.

و تعبير از صلاة به «ذكر [ اللّه‌ ]» به جهت آنست كه دلالت كند بر اين كه صلاة جمعه ذكرى بيش نيست، كه محل تشكيك باشد، چنان كه گذشت، و هر كه غافل كرده باشند او را، و ترك كند نماز جمعه را، پس همين ايشان زيان كارند، هم در دنيا؛ به جهت آن كه به تجربه رسيده است كه هر كه در روز جمعه به سودا و معامله مشغول شود، به حيثيتى كه محروم شود از جمعه، نقصان عظيم به او مى‌رسد، چنان كه در شرح لمعه فرموده كه: «قومى سفر كردند در وقت زوال جمعه قبل از نماز، به زمين فرو رفتند و جمعى ديگر آتشى به خيمه ايشان افتاد بدون آن كه آتش ببينند.» (٨٨) و حقير از كسى شنيدم كه شخصى قبل از زوال جمعه سفر كرد و دزدى بر او زد و او را شهيد كرد.

و هم در آخرت زيان كارند كه از نعيم بهشت محروم خواهند [ شد. ]

و ظاهر عبارت اقتضاء مى‌كند كه معنى اين باشد كه: هر مالى و اولادى كه مشغول گردانيد آباء خود را، زيان كار بوده باشند، به‌اين معنى كه مال و اولاد كذايى بى‌بركت و نابود خواهد بود.

و در آيه دهم: {وَأَنفِقُوا مِن مَا رَزَقْنَاكُم مِن قَبْلِ أَن يَأْتِىَّ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولُ رَبِّ لَوْلا أَخَّرْتَنِي إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِنَ الصالِحِينَ} اشعار است به آن كه آدمى در معرض فنا و زوال است و آن روز پيشمان مى‌شود از ترك فرايض، چون زكات و صلاة جمعه، در وقتى كه فايده [ اى] حاصل نشود و فرصت از دست رفته باشد.

پس ظاهر مى‌شود كه صلاح مشروط به دو چيز است: انفاق و ذكر اللّه‌، پس هر كه