«حكمت» اين معنا را استفاده نكرده بلكه بگوييد كه اطلاق را از لفظ «حاكم» با مقدمات حكمت استفاده كرده‌ايم، گفته خواهد شد: نمى‌توان از مقدمات حكمت اين اطلاق را فهميد كه تمام قواى مقنّنه و مجريه و مقام سلطنت براى فقيه ثابت باشد.

جواب:قرينه‌اى در كلام امام صادق(ع) هست كه جايى براى چنين گفتگوها نمى‌گذارد و آن قرينه استدلال به آيه‌اى است كه ارتباط آن آيه با آيات قبل بهترين تأييد براى مرحوم علامه نراقى است. آيه در سوره نساء است كه قبل آن چنين است:

{إِنَّ اللّه‌َ يَأْمُرُكُمْ أنْ تُهدُّوااْلأمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَ إِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ... يَآ أَيُّهَاالَّذِينَ آمَنوُا أطِيعوُا اللّه‌َ وَ أَطيِعوُا الرَّسُولَ وَ أُولِي اْلأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّه‌ِ وَ الرَّسوُلِ إِنْ كُنْتُمْ تُهمِنوُنَ بِاللّه‌ِ... } .

{اَلَمْ‌تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ اَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ مَآ أُنْزِلَ مِنْ قَبْلكَ يُرِيدوُنَ أَنْ يَتَحَاكَمُوآ إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ اُمِرُوآ أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ... } .

بايد به چندين واژه در اين آيات شريف توجه كرد:

١. مسأله امامت،

٢. معناى اولى الامر،

٣. معناى اطاعت از خدا و رسول و اولى الامر،

٤. مسأله كفر به طاغوت،

٥. مسأله طاغوت،

٦. معناى حاكم.

با توجه به محورهاى فوق، معناى قول امام: «إنّي جعلته حاكما» در روايت معلوم خواهد شد.

محور اوّل امامت:«امامت» به دو معنا تفسير شده:

١ـ احكام الهى،

٢ـ ولايت حضرات معصومين.

براى نمونه دو روايت را در اين زمينه نقل مى‌كنيم:

امام باقر(ع) فرمود: «إن أداء الصلاة و الزكاة و الصوم و الحج من الأمانة.»در كافى، ج ١، ص ٢٧٦ از بريد عجلى مى‌خوانيم: «سألت أبا جعفر عن قول