فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٥
قرائنى نادرستى اين مطلب را نشان مىدهد. ابوالحسن غفارى در مورد تحصيلات نراقى در عراق مىنويسد:
بعد از مدتى به شوق زيارت عتبات عاليات و عتبه بوسى روضات عرض درجات، روانه عراق عرب [گشته [و در آن جا نيز مدّتى معتدٌّ به توقف نموده، از فضلاى آن حدود مثل... استفاده حديث مىفرمودند. (١١)
تعبير «معتدٌبه» نشان مىدهد كه مدت اقامت نراقى در عراق طولانى بوده است. در لباب الالقاب نيز آمده كه وى مدت مديد نزد وحيد بهبهانى درس خواند. (١٢)بنابراين دست كم مدت اقامت او در عراق سه سال بايد باشد. از سوى ديگر نراقى پس از بازگشت از عراق، در كاشان به سال ١١٨١ ق ازدواج كرد؛ چنان كه معاصر او صباحى بيدگلى (م ١٢٠٧ ق) در تهنيت و تاريخ ازدواج او گويد:
ملامهدى مه سپهر تمكين چون گشت قرين دلبرى ماه جبين زد كلك صباحيش بتاريخ رقم «با هم مه و آفتاب گرديد قرين» (١٣)تاريخى كه از مصراع پايانى به دست مىآيد ١١٨١ است. اگر فرض كنيم در همان سال ازدواج، از عراق به كاشان رفته باشد و سه سال در عراق مانده باشد و قبل از آن، يك سال در كاشان، نراقى حداكثر در سال ١١٧٧ شهر اصفهان را ترك و به كاشان رفته است؛ يعنى حدود ٣١ سالگى. اگر سى سال اقامت در اصفهان را بپذيريم، به اين معنا است كه نراقى حدود يك سالگى جهت تحصيل علم به اصفهان رفته است، در حالى كه پيش از آن ادبيات را در كاشان فرا گرفت. (١٤)
(١١) گلشن مراد، ص ٣٩٣.
(١٢) لباب الالقاب، ص ٩٢.
(١٣) مقدمه شرح الالهيات، ص ٣٢، به نقل از ديوان صباحى بيدگلى، ص ١٣٦.
(١٤) گلشن مراد، ص ٣٩٣.