این قول که به طور گسترده‌ در منابع اهل‌سنت آمده، از مفسران تابعیِ عصر اموی چون ضحاک، قتادة و حسن بصری نقل شده است. اینان بدون استناد به قول صحابه یا پیامبراکرم(ص)، آیه را ناظر به جنگ اهل «ردّه» دانسته‌اند؛ جنگی که پس از ارتحال رسول مکرم اسلام(ص) در زمان خلیفه اول، برای سرکوب قبایل و اقوامی که حاضر به پرداخت زکات به خلیفه نشده‌اند، به راه افتاد؛ برای نمونه، جلال‌الدین سیوطی به نقل از افرادی چون: ابن‌جریر طبری، ابن‌منذر، ابوالشیخ، بیهقی و ابن‌عساکر از قتاده روایت می‌کند که وی این آیه را دربارة ابوبکر و اصحابش دانسته، می‌گفت: «خداوند از پیش می‌دانست که پس از پیامبر، اقوامی مرتد شده و از پرداخت زکات سر باز خواهند زد». آن‌گاه می‌افزاید:

فبعث الله عصائب مع أبی‌بکر فقاتلوا حتی أقرّوا بالماعون و هو الزکاة؛ پس خداوند سخت‌مردانی را با ابوبکر همراه کرد و آنان با مرتدان جنگیدند، تا آن‌گاه که تسلیم شدند و زکات را پرداختند.

سپس از قول قتاده نقل می‌کند: «فکنّا نحدّث أنّ هذه الایة نزلت فی أبی‌بکر و أصحابه»؛[٢] ما می‌گفتیم این آیه دربارة ابوبکر و اصحابش نازل شده است.

تحلیل و بررسی

این قول گذشته از آن‌که مستند به هیچ نقلی از پیامبر(ص) و یا حتی صحابه آن حضرت نیست، از جهات دیگر نیز دارای اشکالات بسیاری است. علامه‌ طباطبائی ضمن اشاره به ناسازگاری اوصاف مذکور در آیه با سربازان جنگ ردّه، در پاسخ به کلام قتاده می‌گوید:

روشن است که این قول، اجتهاد شخصی است نه گزارشی از واقعة خارجی. گذشته از این‌که در این جنگ‌ها، افرادی چون: خالد، مغیرة‌بن‌شعبة، بسر‌بن‌ارطاة و سمرة‌بن‌جندب حضور داشتند که ویژگی‌هایی چون «یحبّهم و یحبّونه» بر این افراد

[٢] . الدرّالمنثور، ج٥، ص ٣٥٢ ـ٣٥٣؛ تفسیر طبری، ج٤، ص ٣٨٢ ـ٣٨٣، ح٩٥٠٢؛ سنن‌الکبری، ج٨، ص١٧٧ ـ ١٧٨؛ تاریخ مدینة دمشق، ج٣٠، ص٣١٩.