حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤ - «قوم جایگزین» در روایات تفسیری
در جایگاه مصداق تطبیقی، از امیرمؤمنان(ع) و برخی از اجله اصحابش یاد کرده است.
٥. امام عصر(عج) و اصحابش
پنجمین قولی که در برخی از روایات اهلبیت(ع) به عنوان مصداق «قوم» به آن تصریح شده، این است که مصداق اصلی و ذاتی این آیه تا به امروز تحقق نیافته است. برابر این روایات، مصداق تنزیلی این آیه، که با تمام فقرات آیه سازگاری تام دارد و با قرائن داخلی آیه مجانست و همراهی کامل دارد، تنها امام عصر(عج) و اصحاب بزرگوار ایشان هستند.
علیبنابراهیم قمی دربارة آیه مذکور مینویسد:
نزلت فی القائم و أصحابه الّذین یجاهدون فی سبیل الله و لایخافون لومة لائم؛ این آیه درباره امام زمان و اصحابش نازل شده است؛ کسانی که در راه خدا جهاد میکنند و از سرزنش کسی نمیهراسند.[٣٠]
امینالاسلام طبرسی نیز با اشاره به تفسیر مزبور، از قول علیبنابراهیم قمی مینویسد: «از تعبیر به «فسوف یأتی الله بقوم» نیز میتوان استفاده کرد که این قوم در زمان نزول آیه نبودهاند.»[٣١]
نعمانی نیز در کتاب الغیبة با سندش از سلیمانبنهارون عجلی نقل میکند از امام صادق(ع) شنید که میفرمود:
إنّ صاحب هذا الأمر محفوظة له أصحابه، لو ذهب الناس جمیعاً أتی الله له بأصحابه و هم الّذین قال الله عزّ و جلّ: {فان یکفر بها هولاء فقد و کلنا بها قوماً لیسوا بها بکافرین انعام: ٨٩} و هم الّذین قال اللّه فیهم: {فسوف یاتی الله بقوم یحبّهم و یحبّونه...}؛ به درستی که یاران صاحب این امر (ولایت)، برای او حفاظت شوند؛ اگر همه انسانها بروند، خداوند اصحاب او را فراهم آورد. آنان همان کسانی هستند که خداوند درباره ایشان فرمود: «اگر این گروه (مشرکان) درباره دین کفر ورزند، کسان دیگری را نگاهبان آن میسازیم که درباره آن کافر نیستند». و همچنین دربارة آنان فرمود: «پس خدا به زودی، قومی را جایگزین آنان قرار میدهد که آنان را دوست دارد و آنان نیز خدا را دوست دارند و... ».[٣٢]
[٣٠] تفسیر قمی، ج١، ص١٧٠.
[٣١] مجمعالبیان، ج٣، ص٣٥٩.
[٣٢] الغیبه، ص٣١٦، ح١٢.