حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٠ - بررسي تحليليِ اعتبار و جايگاه كتاب «طبالنبي(ص)»

موجود مقدمه‌ ندارد، اما برخي قرائن نشان مي‌دهد كه اصل كتاب، مقدمه داشته است.[٣٦٢] خاتمه کتاب هم از آن جهت اهمیت دارد که منابع مورد استفاده مؤلف در آن ذکر می‌شود، زیرا یکی از مؤلفه‌های اعتبارسنجیِ کتاب، شناخت منابع آن است. کتاب حاضر، بدون خاتمه بوده و در پایان کتاب، علامت خاصی که نشان از اتمام کتاب باشد، وجود ندارد؛ از این جهت، حتي احتمال افتادگیِ برخی روایات آن هست.

٤. ويژگي‌هاي شخصي مؤلف

الف) سليقه مؤلف

سليقه علمي مؤلف بر آثار او تأثير‌گذار است. سليقه، خود را در چينش روايات، عنوان‌دهي، فصل‌بندي و روش بيان مطالب نشان مي‌دهد؛ برای مثال، احاديث معتبرتر نزد مؤلف و يا احاديثي كه تناسب بيشتري با عنوان باب دارد، در ابتداي هر باب آورده شود. از نظر شكل ظاهري در كتاب طب‌النبي هيچ‌گونه فصل‌بندي‌ای صورت نگرفته است، اما با دقت در متن كتاب مي‌توان گفت، نوعي نظم منطقي در چينش روايات حاكم است. برای مثال، ابتدا رواياتي را ذكر كرده كه عامل امراض، بيماري‌ها و درمان آن‌ها را از جانب خداوند مي‌دانند؛ سپس رواياتي كه علل بيماري و صحت را طبيعت مي‌دانند؛ آن‌گاه به عوامل معنوي كه موجب صحت بدن مي‌شود، پرداخته؛ سپس به رواياتي اشاره كرده كه هر كدام به تنهایی نوعي دارو را براي بيماري خاصی تجويز كرده‌اند.

يكي ديگر از جاهايي كه سليقه مؤلف معلوم مي‌شود، انتخاب عنوان كتاب و رواياتي است كه با عنوان كتاب هم‌خواني و تناسب داشته باشد. با تحقيقي كه بر متن كتاب طب‌النبي صورت گرفت، ظاهراً مؤلف در انتخاب روايات متناسب با عنوان كتابِ خود موفق عمل نكرده است؛ برای مثال، روايات فقهي و يا اخلاقي بسياري در آن آورده كه در موضوع طب نيست و گاهي حتي مرتبط به طب هم نيستند.[٣٦٣]


[٣٦٢] . برای نمونه، مجلسي از خواجه نصير طوسي نقل مي‌كند كه مستغفري خودش نام اين كتاب را «طب‌النبي» گذاشته است، بحار‌الأنوار، ج١، ص٤٢. (از آن‌جايي كه چنين مطالبي معمولاً در مقدمه مي‌آيد، احتمال اين كه كتاب مقدمه‌اي داشته و افتاده باشد، وجود دارد.)

[٣٦٣] . برای نمونه، روايات: ٧‌، ١١، ١٤، ١٥، ٢٢، ٢٤‌، ٢٥، ٢٦، ٢٧، ٤٠ «اخلاقي» و روايات: ٣٠‌، ٣١، ٣٣، ٥٠، ٥٨، ٦٠ «فقهي» است.