حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٣ - بازشناسی شخصیت اسماعیل بن ابی زیاد سکونی

١.  عدم استثنای ابن‌ولید از کتاب سکونی

توضیح آن‌که، ابن‌ولید در هنگام اجازه نقل کتاب‌ها و اصول روایی، اگر در کتاب یا اصل مورد اجازه، حدیث ضعیف یا راویِ ضعیفی قرار داشت از آن کتاب استثنا می‌کرد؛ چنانچه در فهرست شیخ و نجاشی می‌توان این استثنا را به چهار نوع تقسیم کردف و در مورد کتاب سکونی هیچ‌کدام از این چهار نوع استثنا وجود ندارد:

الف) استثنای از مضمون روایات یک روای؛ مانند: استثنای ابن‌ولید از روایات ابوسمینه در جایی که مضمون آن‌ها غلو و تخلیط باشد.[٢٨٥]

ب) استثنای از شاگردان شیخ صاحب کتاب؛ مانند: استثنای روایات و کتبی که فقط محمد‌بن‌عیسی از یونس‌بن‌عبد‌الرحمن نقل کرده است.[٢٨٦]

ج) استثنای روایت خاص یا مجموعه روایاتی از مجموعه حدیثی یک شیخ؛ مانند: استثنای ابن‌ولید در یک روایت از کتاب شرائع علی‌بن‌ابراهیم.[٢٨٧]

د) استثنا از مشایخ یک راوی؛ مانند: استثنای محمد‌بن‌موسی همدانی از مشایخ محمد‌بن‌احمد‌بن‌یحیی قمی.[٢٨٨]

در مقام، در یکی از طرق شیخ طوسی به کتاب سکونی «ابن‌ولید» قرار دارد و شیخ استثنایی از ابن‌ولید نقل نمی‌کند:

أخبرنا برواياته ابن‌أبي‌جيد عن محمد بن الحسن (بن الوليد عن محمد بن الحسن) الصفار عن إبراهيم بن هاشم عن الحسين بن يزيد النوفلي عن السكوني.[٢٨٩]

و این نشانه وثاقت سکونی نزد ابن‌ولید و در نتیجه شیخ صدوق است، چه این‌که شیخ صدوق در ذیل حدیث ثواب روزه عید غدیر، یادآور می‌شود: «هر راوی و حدیثی را که شیخ ما ابن‌ولید آن را رد کند، نزد ما متروک و غیر قابل قبول است.‌»[٢٩٠] هم‌چنین در جای دیگر بیان می‌کند: «با این‌که راوی این حدیث ضعیف است، ولی چون این روایت را بر ابن‌ولید خواندم و رد نکرد، آن را نقل می‌کنم.»[٢٩١]


[٢٨٥]. فهرست(طوسی)، ص٤١٢، ش٦٢٥.

[٢٨٦]. رجال‌(نجاشی)، ص٣٣٣، ش٨٩٦.

[٢٨٧]. فهرست‌(طوسی)، ص٢٦٦، ش٣٨٠.

[٢٨٨]. رجال(نجاشی)، ص٣٤٨، ش٩٣٩.

[٢٨٩]. فهرست(طوسی)، ص٣٣، ش٣٨.

[٢٩٠]. کتاب من‌لا‌يحضره‌الفقيه، ج‌٢، ص٩٠.

[٢٩١]. عیون‌اخبار‌الرضا، ج٢، ص٢١، ح٤٥.