از رتبه و جایگاه والایی در جنبه‌های نفسانی حکایت می‌کند.[١٦٥] در آیاتی از قرآن که تعابیری چون «لَعلَّکُمْ تَتَّقُونَ»[١٦٦] یا «لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ»[١٦٧] به‌ کار رفته و یا از «تقوای قلب» سخن به‌ میان آمده،[١٦٨] این معنا از تقوا مورد نظر بوده است. در این‌گونه دلایل، استمرار پای‌بندی به فرامین الهی، که همان مرحله دوم تسلیم یا مرتبه دوم فضایل اخلاقی بود، موجب دست‌یابی به جایگاه و درجه‌ای بالاتر به نام تقوا دانسته شده است.

در تحلیل این درجه از تسلیم و تفاوت آن با مراحل پیشین، باید به این نکته توجه داشت که تصمیم بر تبعیت کامل از فرامین الهی یا به طور کلی، تصمیم بر تسلیم بودن در برابر حقیقت، لزوماً به ‌معنای موفقیت کامل در اجرای این تصمیم نیست. مرحله دوم از تسلیم یا فضیلت ایمان، شرایطی را ایجاد می‌کرد که انسان بنا را بر تبعیت از حق و احترام به حقیقت بگذارد و اگر به دلیل غفلت یا لغزش، در جایی حقیقتی را نادیده گرفت و خطایی از او سر زد، بلافاصله در صدد جبران برآید. این مقام در عین ارزش‌مند بودن، ضمانت و اطمینان‌بخشیِ لازم را ندارد، زیرا کسی که در این درجه باشد، همواره در معرض خطر است و احتمال ارتکاب خطاهایی بزرگ یا لغزش‌هایی غیر قابل جبران درباره او منتفی نیست. بر این اساس، در تعالیم دینی به مؤمنان توصیه می‌شود خود را از این مرحله ارتقا دهند و به مقامی از تسلیم بار یابند که نجات و رستگاری آن‌ها تضمینی و قطعی باشد؛ لذا به شخصیتی چون حضرت ابراهیم× نیز فرمان تسلیم داده می‌شود.[١٦٩]

خداوند متعال درباره این جایگاه والا که سومین مرتبه از مراتب تسلیم و سومین فضیلت از فضایل انسانی است، چنین می‌فرماید: (يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لاتَمُوتُنَّ إِلّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُون).[١٧٠]

اطمینان‌بخش بودن این مرحله، در آیه‌ای دیگر با تعبیر «چنگ زدن به ریسمان محکم الهی» بیان شده است.[١٧١] از دلایل قرآنی و حدیثی این‌گونه برمی‌آید که اگر کسی در

[١٦٥] . ر.ک: همان، ج۱۴، ص۳۷۴.

[١٦٦] . مانند: بقره، آیه ۱۸۷.

[١٦٧] . مانند: انعام، آیه ۱۵۳.

[١٦٨] . مانند: حج، آیه ۳۲: (وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللّه فَاِنَّه مِنْ تَقْوَی الْقُلُوب).

[١٦٩]. بقره، آیه ۱۳۱.

[١٧٠]. آل‌عمران، آیه ۱۰۲.

[١٧١]. لقمان، آیه ۲۲.