حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٦ - بازشناسی شخصیت اسماعیل بن ابی زیاد سکونی

٨.  نقل روایات سکونی از طرق دیگر

حاجی نوری(ره) در خاتمه مستدرک به عنوان آخرین دلیل بر صحت کتاب جعفریات می‌نویسد:

اکثر روایات این کتاب به سند نوفلی از سکونی از امام صادق در کتب اربعه نقل شده است. و از این نقل مشترک می‌توان عظمت شأن سکونی را نتیجه گرفت؛ به این بیان که امام در مجلسی که برای تعلیم احکام شیعه به فرزندشان برگزار می‌کردند، به سکونی نیز حق شرکت می‌دادند. و این قرینه بر تشیع سکونی نیز می‌تواند‌ باشد.[٣٠٤]

ولی در پاسخ گفته شده است که در مجلس درس امام، افراد عامی‌مذهب هم می‌توانستند شرکت کنند و حضرت برای هر دو گروه تحدیث داشتند؛ مانند محمد‌بن‌میمون که نجاشی هرچند وی را عامی می‌داند، اما به روایت داشتن او از امام صادق تصریح می‌کند. هم‌چنین شیخ، حفص‌بن‌غیاث را عامی می‌داند، ولی از امام صادق نقل روایت دارد. [٣٠٥]

این پاسخ صحیح نیست، چه این‌که این جلسه، جلسه‌ای عادی نبوده که هر کسی بتواند شرکت کند؛ هرچند امام صادق شاگردان عامی داشته است، اما هیچ‌کدام از آن‌ها با امام کاظم در جلسه خصوصی جمع نشده‌اند.

به نظر می‌رسد، حاجی نوری موضوعی را در کلام خود مسلّم فرض کرده‌ و آن این‌که سکونی و امام کاظم در مجلسی با هم حضور داشته‌اند و دلیل خود را با توجه به این فرضیه بیان می‌کند، ولی دلیلی بر این موضوع وجود ندارد، چه این‌که ممکن است این مجموعه به صورت ودایع امامت به امام کاظمرسیده باشد. و اثبات این‌که سکونی و امام کاظم در مجلس درسی با هم شرکت داشتند، نه تنها در کلام حاجی نوری، بلکه در دیگر منابع نیز بدون دلیل است.

حال با توجه به قبول این فرض که این دو در مجلس خصوصی شرکت داشته‌اند، کلام حاجی نوری تمام است و اشکالی به ایشان وارد نمی‌شود؛ هم‌چنان‌که خود ایشان می‌گوید، این موضوع نشان از علو درجه سکونی دارد که در چنین مجلسی شرکت


.[٢٩٨] خاتمه مستدرک، ج١، ص٣٧.

[٣٠٥]. مجله علوم حدیث، «بازشناسی یک راوی: اسماعیل‌بن‌ابی‌زیاد السکونی»، سال دوازدهم، ش١، ص١٧٤.