حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٤ - بررسي تحليليِ اعتبار و جايگاه كتاب «طبالنبي(ص)»

 ٥. جايگاه مؤلف نزد علماي ديگر

پذيرش اقوال مؤلفی از سوی مؤلفان يا علماي ديگر، فضيلتي والا به شمار آمده و بر ارزش كلام او مي‌افزايد. گاهي محدثي بزرگ فقط از شخصي تعريف و تمجيد مي‌كند، اما در برخي موارد از او نقل قول مي‌كند و قول او را مي‌پذيرد. اين مسئله در ارزش‌گذاري آثار آن مؤلف اهميت دارد. روايات مستغفري را علماي شيعه و سني هردو نقل كرده‌اند. برای نمونه، خطيب بغدادي درباره مستغفري مي‌گويد: «أحد شيوخ أهل العلم بنخشب.»[٣٨١] ذهبي با القاب: حافظ، علامة و محدث او را ستوده.[٣٨٢] سيد‌بن‌طاووس با القاب: امام، شيخ و خطيب، از او ياد مي‌كند.[٣٨٣] علامه اميني هم تعبير «امام» را درباره او آورده است.[٣٨٤] صاحب تاج‌التراجم او را صاحب اصل دانسته و درباره او گفته: «لم‌يكن بما‌وراء‌النهر في عصره مثله كان فقيها محدثا فاضلا مكثرا حافظا صدوقا.»[٣٨٥] سيد‌بن‌طاووس در بيان «انواع استخاره» نوعي استخاره را از كتاب الدعوات ايشان نقل و با تعريف و تمجيد‌هايي كه از او کرده، معلوم مي‌شود كه اين روايت را قبول كرده است.[٣٨٦] هم‌چنين از ظاهر جملاتي كه مجلسي درباره كتاب طب‌النبي به كار برده و نيز نقل تمام روايات آن در بحارالانوار، مي‌توان گفت ايشان روايات مستغفري را تلقي به قبول كرده است.[٣٨٧]

 

 

دوم: ملاك‌هاي مربوط به ويژ‌گي‌هاي كلي كتاب

 شناخت ویژگی‌های كليِ منبع حدیثی، می‌تواند در تعیین اعتبار آن مؤثر باشد. قدمت، شهرت، هویت، نسخه، منابع و اهتمام مؤلف به کتاب در این محور قابل ارزیابی است.

١. قدمت

مراد از قدمت كتاب، نزديكي آن به عصر معصومان: است. کتاب‌هایی که به عصر معصومان: نزدیک‌ترند از این جهت، اعتبار بیشتری دارند، زيرا هرچه قدمت


[٣٨١] . تاريخ بغداد، ج٥‌، ص١٩٤.

[٣٨٢] . تذكرة‌الحفاظ‌، ج٣، ص١١٠٢ــــــــ ١١٠٣.

[٣٨٣] . فتح الأبواب‌، ص١٥٥ــــــــ١٥٦.

[٣٨٤] . الغدير، ج١، ص ١٩٤ــــــــ ١٩٥.

[٣٨٥] . ر.ك: أعيان الشيعة‌، ج٤، ص١٨٣.

[٣٨٦] . فتح‌الأبواب‌، ص١٥٥ــــــــ ١٥٦.

[٣٨٧] . ر.ك: بحارالانوار، ج١، ص٤٢.