حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٦
روایتی که احوال شیعیانِ امیرالمؤمنین, در روز قیامت را گزارش میکند، نیز میتواند در رفع استبعاد تشبیه علما به انبیا و حتی تفضیل ایشان مفید باشد، زیرا مطابق این روایت در روز قیامت انبیا، ملائکه، شهدا و صالحان به مقامات شیعیانِ امیرالمؤمنین, غبطه میخورند.[٥١٨]
با توجه به دو شاهد اخیر، چه بسا بتوان گفت مراد از حدیث تشبیه و حتی حدیث تفضیل، بر فرض صدور، اوحدیّ از اصحاب ائمه.، همچون سلمان فارسیاند که به مقام عصمت اختیاری رسیدهاند، و وقتی روایت را بر چنین افرادی حمل کنیم، استبعاد تفضیل غیرمعصوم بر معصوم جایی نخواهد داشم.
به عقیده سیدحیدر آملی@ گرچه مراد از علما در این روایت، خصوص ائمه(ع) نیست، اما از آنجا که علوم انبیا کسبی نیست، این روایت علمای رسمی را شامل نمیشود، بلکه تشبیه مذکور، به علمایی اختصاص دارد که از علوم باطنی و الهی بهرهمند باشند.[٥١٩]
خوابِ معروف
یکی از علما در خواب دید حضرت موسی, از پیامبر گرامی اسلام٢ با حالت گلایه و شکوه پرسید: «آیا شما درباره علمای امت خویش فرمودهاید: علماء امّتی افضل من انبیاء بنیاسرائیل؟» پیامبراکرم٢ در عالم رؤیا یکی از علمای حاضر در مجلس را نشان داده و به موسیبنعمران٢ فرمود او را امتحان کند تا به حقانیت این سخن پی ببرد. حضرت موسی, از آن عالم پرسید: «نامت چیست؟» او در پاسخ گفت: «نامم احمد، نام پدرم محمد و از اهالی اردبیلم؛ تحصیلات خویش را در نجف اشرف نزد فلان
[٥١٨]. «عَنْ أَبِيجَعْفَرٍ, قَالَ قَالَ رَسُولُاللَّهِ٢: يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَوْمٌ عَلَيْهِمْ ثِيَابٌ مِنْ نُورٍ عَلَى وُجُوهِهِمْ نُورٌ يُعْرَفُونَ بِآثَارِ السُّجُودِ يَتَخَطَّوْنَ صَفّاً بَعْدَ صَفٍّ حَتَّى يَصِيرُوا بَيْنَ يَدَيْ رَبِّ الْعَالَمِينَ يَغْبِطُهُمُ النَّبِيُّونَ وَ الْمَلَائِكَةُ وَ الشُّهَدَاءُ وَ الصَّالِحُونَ ثُمَّ قَالَ أُولَئِكَ شِيعَتُنَا وَ عَلِيٌّ إِمَامُهُمْ»؛ بحارالانوار، ج٦٥، ص٦٨، باب١٥. «قَالَ أَبُوجَعْفَرٍ, قَالَ رَسُولُاللَّهِ٢: إِنَّ عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ قَوْماً وُجُوهُهُمْ مِنْ نُورٍ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ يَغْبِطُهُمُ النَّبِيُّونَ لَيْسُوا بِأَنْبِيَاءَ وَ لَا شُهَدَاءَ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَ مَا ازْدَادُوا هَؤُلَاءِ مِنَ اللَّهِ إِذَا لَمْيَكُونُوا أَنْبِيَاءَ وَ لَا شُهَدَاءَ إِلَّا قُرْباً مِنَ اللَّهِ قَالَ أُولَئِكَ شِيعَةُ عَلِيٍّ وَ عَلِيٌّ إِمَامُهُمْ»؛ همان، ج٧، ص١٨٥، باب٨.
[٥١٩]. تفسيرالمحيطالأعظم، ج١، ص٥١٥. تفسیر علما در روایت محلّ بحث به «اولیای عارف» در کلام ابنعربی نیز آمده است: «و لهذا قال(ع): علماء أمتي كأنبياء بنيإسرائيل، و هم الأولياء العارفون المتمكنون»؛ تفسیر ابنعربی، ج٢، ص٥٥.