الْفضایل أَرْبَعَةٌ أَوَّلُهَا الْحِكْمَةُ وَ قِوَامُهَا فِي الْفِكْرِ وَ ثَانِيهَا الْعِفَّةُ وَ قِوَامُهَا فِي الشَّهْوَةِ وَ ثَالِثُهَا الْقُوَّةُ وَ قِوَامُهَا فِي الْغَضَبِ وَ رَابِعُهَا الْعَدْلُ وَ قِوَامُهُ فِي الِاعْتِدَالِ.[١٤٢]

انطباق کامل این متن با مبانی و اصطلاحات فلسفه یونان، برخی از محققان را به این نتیجه رسانده است که با قاطعیت اعلام کنند این عبارت حدیث نیست[١٤٣] و همان‌گونه که برخی تلاش‌ کرده‌اند نظریه حد وسط ارسطویی را در قالب حدیث به پیامبر اکرم| نسبت دهند،[١٤٤] در این مورد نیز تلاش شده است بر نگرش یونانی به نظریه فضایل، جامه‌ای حدیثی پوشانده شود.

اگرچه به آسانی نمی‌توان آنچه محدثان در کتاب‌های خود به عنوان حدیث نقل کرده‌اند،‌ مردود و جعلی دانست، اما برخی قرائن این احتمال را تقویت می‌کند که عبارت مزبور، جمله‌ای مشهور از حکمای یونان بوده که تکرار و رواج آن در میان دانشمندان مسلمان آن دوره، زمینه حدیث خواندن عمدی یا سهوی آن را فراهم کرده است؛ به‌ ویژه آن‌که منبع یادشده را نمی‌توان از منابع معتبر حدیثی به‌ شمار آورد، زیرا احادیث آن، بدون هیچ استنادی، صرفاً بر مبنای اعدادِ به‌کار‌رفته در متن، گردآوری و دسته‌بندی شده است.

قرینه دیگری که احتمال مزبور را افزایش می‌دهد، انحصار نقل این روایت در منبع یاد‌شده و کتاب کشف‌الغمة[١٤٥] است. ‌جز این دو کتاب، هیچ منبع حدیثی دیگری را نمی‌توان یافت که چنین مضمونی در آن آمده باشد. در میان جوامع روایی نیز تنها بحارالانوار، همان متن کشف‌الغمة را، نه از آن کتاب، بلکه در مجموعه‌ای از احادیث به نقل از مناقب ابن‌جوزی آورده[١٤٦] و گفته که او نیز آن‌ها را از مجموعه‌ای که ابونعیم در حلیة‌الاولیاء نقل کرده، آورده است.[١٤٧] البته با جست‌وجو در نسخه موجود کتاب حلیة‌الاولیاء

[١٤٢]. معدن‌الجواهر، ص۴۰.

[١٤٣]. حدیث فضایل و اخلاق فلسفی، ص ١٣ تا ٣٦.

[١٤٤]. همان؛ به نقل از: التراث الیونانی فی الحضارة الاسلامیة، ص٢١٩.

[١٤٥]. کشف‌الغمة، ج۲، ص۳۴۸. در این منبع، متن مذکور با اندکی تفاوت نقل شده و به جای عبارت «قِوَامُهُ فِي الِاعْتِدَال» چنین آمده است: َ «قِوَامُهُ فِي اعْتِدَالِ قُوَى النَّفْس‌».

[١٤٦]. بحار‌الانوار، ج۷۵، ص۸۱.

[١٤٧]. همان، ص۶۴.