حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٧

استاد و فلان استاد به پایان رساندم.»

حضرت موسی, که در پاسخ سؤالی، با چندین پاسخ مواجه شده بود، به او گفت: «چرا به سؤال من این همه پاسخ دادی؟» آن عالم در پاسخ فرمود: «ای موسی! چرا شما در جواب خداوند متعال که فرمود: {و ما تلک بیمینک یا موسی طه:١٧} چندین پاسخ دادی، در حالی که می‌توانستی تنها به پاسخی اکتفا کنی؟!» حضرت موسی٢ از هوش و ذکاوت این عالم به اعجاب درآمد؛ آن‌گاه رو به رسول‌خدا٢ کرد و فرمود: «حقّا که علماء امّتک افضل من انبیاء بنی‌اسرائیل».

هم‌چنان که معروف و مشهور است، عالم مزبور «مقدس اردبیلی=» بوده،[٥٢٠] اما در برخی منابع نیز این جریان به «امین‌الاسلام طبرسی=» منتسب اسم.[٥٢١] راغب اصفهانی نیز در کتاب محاضرات به نقل از امام شاذلی، این قضیه را به «غزالی» نسبت داده اسم.[٥٢٢]

پر واضح است که رؤیای مزبور بر فرض صحت (مربوط به هر شخصیتی که باشد)، دلیل بر صدور روایت از رسول‌اکرم٢ و حتی قرینه بر صدور آن هم نخواهد بود، زیرا خواب و رؤیا هیچ‌گونه حجیتی ندارند.

نتیجه

همان‌گونه که ملاحظه شد حدیث تفضیل، یعنی عبارت: «علماء امّتی افضل من انبیاء بنی‌اسرائیل»، در منابع حدیثی کهن به چشم نمی‌خورد، و قدیمی‌ترین متنی که این


[٥٢٠]. جامع‌الشتات‌، ص١٥٧. و نیز ر.ک: تفسير‌عاملي(فارسي)، ج٦، ص٥٠؛ كشف‌الأسرار، ج‌١، ص١٣٥؛ التفسير‌الكاشف، ج٥ ص٢١١؛ لئالی‌الأخبار، ج١، ص١١٦؛ العقبری‌الحسان، ج٥، ص٢٧١.

[٥٢١]. رياض‌العلماء، ج٤، ص٣٥٨. افندی= می‌گوید: این خواب را خودِ طبرسی در مجمع‌البیان ذکر کرده: «ثمّ انّ من جملة مقاماته بعض مناماته الطريفة ما حكاه نفسه في كتاب مجمع‌البيان في تفسير سورة طه أو سورة أخرى في تفسير قوله تعالى...»؛ اما متأسفانه در متن تفسیر مجمع‌البیان یافت نشد.