اگرچه واژه «اسلام»، نام شناخته‌شده دین الهی است، اما این تعبیر، معنایی وسیع و عمیق را در بر می‌گیرد که نام‌گذاری دین مقبول و مطلوب الهی نیز ریشه در همان مفهوم دارد. علامه طباطبائی واژه‌های: «اسلام»، «تسلیم» و «استسلام» را به یک معنا و از ریشه «سلم» می‌داند. وی می‌گوید: اگر از دو چیز، یکی نسبت به دیگری به ‌گونه‌ای باشد که با آن مخالفت نورزد و آن را دفع نکند، به آن چیز اسلام آورده یا تسلیم شده و یا در برابر آن استسلام داشته است.[١٥٧] بر این اساس، می‌توانیم واژه «اسلام» را فراتر از نام خاص دین اسلام و به معنای «تسلیم بودن» بدانیم. همان‌گونه که در قرآن کریم نیز این ماده بارها با معنایی گسترده به‌ کار رفته است؛ برای مثال، خداوند متعال درباره انقیاد و پذیرش احکام تکوینی خود، از همین واژه استفاده کرده است: «أَفَغَيْرَ دينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُون».[١٥٨]

اما در این احادیث که اسلام، نخستین مرحله و اولین فضیلت از درجات کمال مطرح می‌شود، معنای آن را باید از عمل تسلیم نیز فراتر ببریم و به معنای مرتبه‌ای وجودی بدانیم که وقتی کسی به آن دست یافت، دیگر با حقیقت، مقابله و مخالفت نمی‌کند. البته مفهوم تسلیم تنها در مخالفت نکردن خلاصه نمی‌شود و مصادیق بالاتر و قوی‌تری از سرسپردگی را نیز می‌توان برای آن در نظر گرفت. دقت در درجات بعدی فضایل و نسبت آن‌ها با فضیلت اسلام نشان می‌دهد، آنچه آن عناوین را از یکدیگر متمایز می‌کند، مقدار شدت و اطمینان‌بخشی تسلیم در هر یک از این مراحل است. پس در واقع، درجات فضیلت‌ چیزی جز مراتب تسلیم نیست.

بهترین تبیین درباره مراتب و درجات تسلیم، بیانی است که علامه طباطبائی(ره) با دقت و تسلط فراوان خود از آیات قرآن استخراج و ارائه کرده است. آنچه ایشان با نگاهی قرآنی به ‌دست آورده است، هماهنگی و شباهت فراوانی با فضایل چهارگانه‌ای دارد که از احادیث به‌ دست آوردیم. این مفسر قرآن معتقد است در قرآن کریم، چهار مرتبه برای «تسلیم» مطرح شده و در ازای هر یک از این مراتب، درجه‌ای از ایمان قرار گرفته است. نخستین مرحله از این مراتب، پذیرش ظاهریِ اوامر و نواهی الهی است؛ چه قلب با آن

[١٥٧]. المیزان في تفسیر القرآن، ج۱، ص۳۰۱.

[١٥٨]. آل‌عمران، آیه ۸۳.