حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢١ - سبک زندگی معنوی و اجتماعی در سیره رضوی(ع)
اساس، سبک زندگیِ جاری افراد را بدون نگاه ارزشی و اعتقادی، و با تکیه بر نگاه آماری توصیف کرده و توضیح میدهند، در حالی که رفتارها و عملکردهای شخصیِ انسانها متأثر از جهانبینی و نوع نگاهشان به هستی است؛ از این رو، میتوان با تکیه بر اصول ثابت آموزههای وحیانی و دخالت دادن مجموعهای از باورها و ارزشها، سبک زندگی دینی را به معنای «شیوه زیستن در سه حوزه رفتار اجتماعی، اخلاق عمومی و فرهنگ زندگی» دانست، که قلمرو آن فراتر از عملکرد فردی و رفتار خارجی شخص است. در نتیجه، مقصود از سبک زندگی دینی و اسلامی، ارائه الگوی رفتاری و کاربردی بر اساس فرهنگ اسلامی است که در نگاه تمدنی، نه تنها برای مردم یک سرزمین، بلکه برای مردم سراسر جهان قابل ارائه و تجویز است.
شاخصها و مصادیق سبک زندگی
از موضوعات مطرح در سبک زندگی، مسئله شاخصها و مصادیق سبک زندگی است. جامعهشناسان و دانشمندان علوم اجتماعی، مصادیق و شاخصهایی را برای سبک زندگی برشمردند؛ مانند: الگوی مصرف، شیوه تغذیه، پوشاک، نوع مسکن، شیوه استفاده از اوقات فراغت، آداب معاشرت، بهداشت و سلامت و... .[٤٥]
نکته قابل توجه اینکه، در تعیین مصادیق و شاخصهای سبک زندگی، شناخت انسان و توجه به نیازمندیهای وی ضروری است؛ اگر تنها بر بُعد جسمانی انسان تأکید شده و زندگی او در دنیای مادی خلاصه شود ـ چنان که در جهانبینی مادی، انسان این گونه تفسیر میشودـ، در این صورت ارزش هر موضوعی به میزان نقش آن در تأمین نیازهای مادی بشر خواهد بود؛ اما اگر به ترکیبِ دو بُعد جسمانی و روحانیِ انسان توجه شود و انسان حقيقي را كسي بدانیم كه به حيات حيواني و طبيعي محدود نمیشود، بلکه دارای حیات الهی نیز است که باید در پرتو اعمال اختیاریِ خود آن را به فعلیت برساند و به نوعی از کرامت دست یابد، در این صورت سبک زندگی متفاوتی شکل میگیرد و شاخصها و مصادیق سبک زندگی هم محدود و منحصر به موارد مزبور نمیشود، بلکه تمام شئونات زندگی انسان را در بر میگیرد و مصادیق فراوانی را میتوان در ساحتهای مختلف زندگی برای آن برشمرد.
[٤٥] . ر.ک: فصلنامه تحقیقات فرهنگی، ش١، ص ١٩٩-٢٣٠.