چنین متن یا مضمونی را نمی‌یابیم. به هر حال، از میان این سه نقل، تنها در کتاب کشف‌الغمة می‌توان سندی برای این حدیث به‌ دست آورد. اربلی در این کتاب، این متن را در ضمن مجموعه‌ای از احادیث آورده که همه آن‌ها را احمدبن‌علی‌بن‌ثابت از امام جواد× از پدران خود از امام علی× نقل کرده است. ظاهراً منظور او از احمد‌بن‌علی‌بن‌ثابت، همان خطیب بغدادی مشهور است که آثار متعددی از او در دست‌رس قرار دارد. از جمله این آثار می‌توان به کتاب‌های تاریخ بغداد، الکفایة فی علم الروایة، اقتضاء العلم العمل و الرحلة في طلب الحدیث اشاره کرد. گذشته از این‌که چنین حدیثی در هیچ‌یک از آثار موجود خطیب بغدادی یافت نمی‌شود،‌ به نظر می‌رسد بر فرض که او این متن را نقل کرده باشد، چنین سندی چندان اطمینان‌بخش نیست.

در مجموع، حدیث دانستن متن یادشده بسیار مشکل است و با شرایطی که درباره سند و دلالت آن بیان شد، نمی‌توان آن را مبنایی برای شناخت دیدگاه پیشوایان دین در زمینه فضایل اخلاقی به‌ شمار آورد. از این عبارت صریح که بگذریم، ناچاریم به دنبال تعابیر دیگری بگردیم که بتوان به نحوی آن‌ها را بر تعریف ارائه‌شده از فضیلت تطبیق داد. با جست‌وجو در ابواب و احادیث کتاب ایمان و کفر کافی، به تعابیر گوناگونی برمی‌خوریم که ممکن است تصور شود همان مفهوم فضیلت یا معنایی نزدیک به آن را در بر دارد.

یکی از این تعابیر، سهم‌ها و بخش‌های «ایمان» است. در نخستین حدیث باب بیستم کتاب ایمان و کفر، از امام صادق× نقل شده که آن حضرت جنبه‌های اخلاقی ایمان را به هفت بخش، شامل: برّ، صدق، یقین، رضا، وفا، علم و حلم تقسیم کرده و دارا بودن این ویژگی‌ها را موجب ارتقای ایمان و دست‌یابی به درجات کمال به‌ شمار آورده‌اند.[١٤٨] لذا ممکن است این برداشت به‌ وجود آید که این ویژگی‌ها همان فضایلی است که اساس اخلاق ایمانی را تشکیل می‌دهد و هر کس به میزان بهره‌مندی از این فضایل، به درجات انسانی بالاتری نایل می‌شود. اما توجه به سایر احادیثی که در آن‌ها ویژگی‌هایی دیگر به عنوان ارکان ایمان ذکر شده و آنچه در ادامه همین حدیث آمده است، نشان می‌دهد آن حضرت در این سخن، در مقام بیان فضایل اخلاقی و حصر و

[١٤٨]. کافی، ج۳، ص۱۰۹.