حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٣ - بررسي تحليليِ اعتبار و جايگاه كتاب «طبالنبي(ص)»
متوجه کتاب کرده یا از آن میکاهد.
یکم: ويژگيهاي مؤلف
از جمله ملاكهاي مهم و تأثيرگذار در اعتبار هر كتاب، شناخت ويژگيهاي مؤلف است كه در محورهاي گوناگونی قابل ارزيابي است.
١. شناسايي و تحليل شخصيت ابوالعباس مستغفري
«أبوالعباس جعفر بن محمد بن المعتز بن محمد بن المستغفر بن الفتح بن إدريس المستغفري النسفي» در سال ٣٥٠ هجريقمری در شهر نسف،[٣١٢] نزديكي سمرقند در خانوادهاي اهل علم چشم به جهان گشود.[٣١٣] جهت كسب علم به مناطق مختلفي سفر كرد[٣١٤] و توانست به جايگاه علمي خوبي دست يابد، به گونهاي كه ذهبي او را حافظ، علامه و محدث معرفي ميكند.[٣١٥] صاحب تاج التراجم ميگويد: «مستغفري، خطيب شهر نسف بوده و در عصر او در ماوراءالنهر كسي همتاي او نبوده. او فقيه، محدث، فاضل، كثيرالحديث، حافظ و راستگو بوده. او داراي آثار متعددي است.»[٣١٦]
مستغفري در رشتههاي مختلف آثار متعددي از خود به جاي گذاشت و سرانجام در سال ٤٣٢ هجريقمری در نسف وفات يافت.[٣١٧]
در اعتبارسنجیِ کتاب، شناسایی دقیق مؤلف، نقش اساسی دارد. روشن بودن جایگاه و ویژگیهای علمی و خانوادگی نویسنده بر اعتبار کتاب اثرگذار است. هرچه نویسنده از لحاظ علمی بالاتر باشد، کار وی سنجیدهتر خواهد بود. در کتابهای حدیثی، شخصیت علمی مؤلف در جمعآوری، گزینش و چگونگی ارائه روایات، ظاهر میشود. بر اين اساس، جایگاه علمی مستغفري در محورهای ذیل بررسی میشود.
[٣١٢] . نسف، همان نخشب است (از مناطق ماوراءالنهر كه بين جيحون و سمرقند قرار دارد). ر.ك: سير أعلام النبلاء، ج١٨، ص٢٦٧.
[٣١٣]. ر.ك: سير أعلام النبلاء، ج١٧، ص٥٦٤ ــــــــ ٥٦٥.
[٣١٤] . او به خراسان، سرخس، مرو، نيشابور و بخارا سفر كرد. ر.ك: معجم المؤلفين، ج٣، ص١٤٩ـــــــــ١٥٠؛ أعيان الشيعة، ج٤، ص١٨٣.
[٣١٥] . تذكرةالحفاظ، ج٣، ص١١٠٢ـــــــــ١١٠٣.
[٣١٦] . «المستغفري خطيب نسف لميكن بماوراءالنهر في عصره مثله كان فقيها محدثا فاضلا مكثرا حافظا صدوقا و له مصنفات»؛ ر.ك: أعيان الشيعة، ج٤، ص١٨٣.
[٣١٧] . سير أعلام النبلاء، ج١٧، ص٥٦٤ ــــــــ ٥٦٥.