حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٨ - بازشناسی شخصیت اسماعیل بن ابی زیاد سکونی

تصریح کرد، شیخ طوسی در کتاب العدة است:

علمای شیعه به روایات حفض‌بن‌غیاث، غیاث‌بن‌کلوب، نوح‌بن‌دراج و سکونی از علمای عامه عمل می‌کنند. [٢١٦]

هرچند شیخ در کتاب فهرست و رجال خود به مذهب سکونی اشاره‌ای ندارد، ولی رجالیونِ بعد از ایشان، این قول را از شیخ قبول کرده و سکونی را عامی خوانده‌اند.

پس از شیخ، ابن‌ادریس حلی در مسطرفات‌السرائر در بحث از حجیت خبر واحد می‌نویسد:

اسماعيل‌بن‌ابي‌زياد سكوني‌ از اهل‌سنت است. در این موضوع مخالفی وجود ندارد. شیخ طوسی در کتاب فهرست خود به این موضوع اشاره کرده است. [٢١٧]

البته شیخ طوسی این مطلب را در کتاب عدة‌الاصول بیان می‌کند، نه کتاب فهرست.

رجالی‌های دیگر مانند: علامه،[٢١٨] ابن‌داود،[٢١٩] تفرشی[٢٢٠] و... نیز وی را عامی می‌دانند.

رجال‌نویسانِ اهل‌سنت نیز در ترجمه سکونی بدون اشاره به تشیع یا رافضی بودن سکونی، او را ضعیف می‌دانند.[٢٢١]

یکی از ادله‌ای که می‌توان بر عامی بودن سکونی برشمرد این است که امام صادق  در پاسخِ سؤالات سکونی[٢٢٢] در بیشتر موارد جواب مستقیم نمی‌دادند، بلکه به افعال و اقوال پیامبر و یا امیرالمؤمنین اشاره می‌کردند؛ در حالی که اگر سکونی امام را به عنوان امام حق قبول داشت، این استناد در بیشتر موارد لازم نبود.[٢٢٣]

دلیل دیگر بر عامی بودن سکونی این است که وی در بیان نام معصوم، عبارت «عن جعفر» را به کار می‌برد و این تعبیر، تعبیری شیعی نیست؛[٢٢٤] چنانچه در روایات بسیاری


[٢١٦]. ج١، ص١٤٩.

[٢١٧]. ج‌٣، ص٢٨٩.

[٢١٨]. خلاصة‌الاقوال، ص١٩٩، ش٣.

[٢١٩]. رجال(ابن‌داود)، ص٤٢٦، ش٥٣.

[٢٢٠]. نقد‌الرجال، ج١، ص٢٠٩.

[٢٢١]. ر.ک: لسان‌المیزان، ج١، ص٤٠٦؛ تقریب تهذیب‌الاحکام، ج١، ص٩٤، ش٤٤٧؛ الکامل(ابن‌عدی)، ج١، ص٣١٤؛ تهذیب‌الکمال، ج٣، ص٩٦.

[٢٢٢]. «‌السكوني‌ عن أبي‌عبد‌الله قال قال رسول‌الله...»؛ ر.ک: کافی، ج١، ص١٢، ح٩.

[٢٢٣]. ر.ک: خاتمه مستدرک، ج٤، ص١٦٥.

[٢٢٤]. همان.