عبارت را به عنوان روایت نقل کرده، مشارق الدراری(شرح تائیه ابن‌فارض)، تألیف سعید‌الدین سعید فرغانی(م. ٦٩١ق) مربوط به قرن هفتم، و ریاض‌الأبرار، تألیف سید‌نعمت‌الله جزایری(م. ١١١٢ق) مربوط به قرن دوازدهم اسم.

خالی بودن منابع و مجامع معتبر و متقدم روایی از این عبارت و نقل اولیه این متن در کتاب‌های عرفانی از سویی، و تفسیر علما به اولیا و عالمانِ به شریعت، طریقت و حقیقت در متون عرفانی از سوی دیگر، شبهه شیخ‌حر عاملی مبنی بر ساختگی بودن این گونه احادیث توسط عرفا و صوفیه را تقویت می‌کند.

بنابراین، اطمینان به صدور این عبارت از رسول‌اکرم٢ بسیار مشکل اسم. در فرض صدور هم از آن‌جا که به حکم عقل و نقل، پیامبران بنی‌اسرائیل معصومند و تفضیل علمای غیر‌معصوم بر انبیای معصوم صحیح نیست، عنوان علما را یا باید بر وجود مبارک اهل‌بیت. تطبیق کرد؛ به قرینه این‌که در برخی روایات، اهل‌بیت. «علما» و شیعیان «متعلمان» معرفی شده‌اند: «نحن العلماء و شیعتنا المتعلّمون»؛ و یا بر شاگردان ممتاز مکتب اهل‌بیت.، همچون سلمان فارسی@ که به درجات بالای ایمان دست یافته و به مقام عصمتِ اختیاری رسیده‌اند، چراکه ایشان نیز همچون انبیا بر مردم زمانه خویش حجتند.

کنکاش نویسنده درباره حدیث تشبیه نیز حاکی از آن است که مجامع روایی و متون علمیِ هفت قرن اول از عبارت: «علماء امّتی کأنبیاء بنی‌اسرائیل» نیز تهی بوده و اولین نقل این عبارت مربوط به متنی عرفانی از آثار ابن‌عربی (م. ٦٣٨ ق) اسم.

بنابراین، مضمون تشبیه علما به انبیا به راحتی قابل توجیه و تفسیر است، ولی خالی بودن متون اولیه از این عبارت و ابتدای نقل آن در متون عرفانی، به‌خصوص با تصریح برخی محدثان بزرگ شیعه، همچون شیخ‌حر عاملی و محدث جزایری>، و برخی علمای اهل‌سنت، همچون سیوطی و فتّنی، به عدم اصالت این روایت، شائبه جعل آن توسط صوفیه را تقویت می‌کند، و کثرت نقل این روایت در متون علمیِ قرن هفتم به بعد نیز به جهت تأخر منابع و نیز ارسال حدیث، ظنّی به صدور آن از رسول‌اکرم٢ ایجاد نمی‌کند.

سایر متون مشابه نیز مربوط به کتاب‌های متأخر و یا معاصر است و به احتمال قوی، نقل به معنای حدیث تشبیه هستند. تنها متونی که جای اعتنا دارند، یکی عبارت