حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣١ - بررسي تحليليِ اعتبار و جايگاه كتاب «طبالنبي(ص)»

كه در تعداد قابل توجهي از روايات اين كتاب، نقل به معنا صورت گرفته است.[٤١٥] برای نمونه، حديث پنجاهم كتاب به اين گونه آمده است: «كُلُ‌ طَعَامٍ‌ وَ شَرَابٍ‌ وَقَعَتْ‌ فِيهِ دَابَّةٌ لَيْسَتْ لَهَا نَفْسٌ سَائِلَةٌ فَمَاتَتْ فَهُوَ حَلَالٌ وَ طَهُورٌ»؛[٤١٦] در حالي كه در سنن دار‌قطني،[٤١٧](م. ٣٨٥ ق) و تنقيح التحقيق ذهبي،[٤١٨](م. ٧٤٨ ق) به جاي «نفس سائله»، «دم» و به جاي «حلال و طهور»، «‌حلال أكله و شربه و وضوؤه» آمده است، كه با توجه به قدمت سنن دارقطني بر طب‌النبي و دقت ذهبي در تنقيح التحقيق، احتمال نقل به معنا در اين روايت وجود دارد.

ب) تصحیف

«مصحف» يعني حديثي كه قسمتي از سند يا متن آن به چيزي كه شبيه يا نزديك به آن است، تغيير يافته.[٤١٩] کمبود تصحیف در کتاب، نشانه دقت راویان و ناقِلان حدیث در نقل و دقت کاتبان در کتابت است. پس، هرچه تصحیف در کتابی کمتر باشد، بر اعتبار آن افزوده می‌شود. در كتاب طب‌النبي نمونه‌هايي از تصحيف وجود دارد؛ مثلاً در حديث يكصد‌و‌هشتم، «نعم الإدام الزبيب‌» آمده، اما در كتاب اختصاص ضمن حديثي مفصل به جاي «الادام»، «الطعام»آمده است.[٤٢٠] كه با توجه به اتقان متن اختصاص و قدمت آن پیش از مستغفري، احتمال تصحيف در نسخه طب‌النبي وجود دارد.

ج) تقطیع

یکی از آسیب‌هایی که خواسته یا نا‌خواسته دامن‌گیر احادیث شده، تقطیع روایات است. هر روایت، گفتاری منظم است که صدر و ذیل آن به هم مرتبط مي‌باشد. بنابراین اگر تقطیع، عالمانه و فنی نباشد ممکن است باعث از بین رفتن برخی قرائن شود که منجر به عدم فهم یا برداشت نادرست از روایت گردد. گرچه در کتاب طب‌النبي موارد فراواني از تقطيع وجود دارد،[٤٢١] اما دقت در آن‌ها نشان مي‌دهد كه تقطيع به صورت فني و


[٤١٥] . روايات: ٥، ٤٤، ٤٧، ٤٨، ٥٩، ١٠٠، ١٠٨، ١١٣،١٥٦ از اين قبيلند.

[٤١٦] . هر غذا و نوشيدني كه حيواني در آن بيفتد كه خون جهنده ندارد و بميرد، حلال و پاك است.

[٤١٧] . ج١، ص٣٣.

[٤١٨] . ج١، ص٢١.

[٤١٩] . دراسات في علم الدراية، ص٤٢.

[٤٢٠] . ص١٢٤.

[٤٢١] . برای نمونه مي‌توانيد به روايات: ٤٥، ٤٨، ٧٣، ١١٤مراجعه كنيد.