در تحقيق‌هاي انجام‌شده از متن كتاب طب‌النبي، روشن شد كه دست‌کم برخي از روايات آن، به تحليل و بررسي عقلي نياز دارد؛ برای نمونه، در روايت يكصد‌و‌چهارم كتاب مي‌گويد:

زياد بادنجان بخوريد، زيرا آن گياهي است كه در بهشت ديده‌ام؛ پس هر كس آن را به گمان اينكه مرض است بخورد، براي او بيماري مي‌آورد و هر كس آن را به گمان اين‌كه دواست بخورد، براي او دوا مي‌شود.[٤٠٢]

ظاهر اين روايت با عقل ناسازگار است، زيرا گرچه ممكن است تبليغات رواني، در اثرگذار بودن غذایی بر افراد مختلف، متفاوت باشد، اما خواص غذايي مواد با قصد و گمان مصرف‌كننده به طور كلي تغيير نمي‌كند.

٢. هم‌خوانی با مسلمات مذهب

برخی آموزه‌ها جزء ضروریات مذهب شناخته می‌شود.[٤٠٣] ملاک حجیت این ضروریات، کتاب و سنت است. بنابراین، هر حديثي که با ضروریات تشیع تعارض داشته باشد، قابل پذیرش نیست و هر مقدار متن، با مسلمات مذهب هم‌خوانی بیشتری داشته باشد، از ارزش و اعتبار بیشتری برخوردار خواهد بود. هم‌خوانی با مسلمات مذهب با دو معیار ارزیابی می شود.

الف) قرآن

کارآمدترین معیارِ متنی برای سنجش روایات و تشخیص احادیث سره از ناسره، قرآن است؛[٤٠٤] به همين جهت، روایات عرضه، دلیل عدم اعتبار حدیث را عدم موافقت با قرآن می‌داند. پس اگر حدیثی با قرآن مخالفت نداشت، حداقل درجه اعتبار را داراست، اما اگر مضمون آن روایت در قرآن باشد یا مؤیدی از قرآن برای آن پیدا شود، اعتبار بالاتری خواهد داشت. در کتاب طب‌النبي نه تنها روايتي كه با قرآن تناقض داشته باشد، يافت

[٤٠٢]. «قال ٩: كل الباذنجان و أكثر فإنها شجرة رأيتها في الجنة فمن أكلها على أنها داء كانت داء و من أكلها على أنها دواء كانت دواء.»

[٤٠٣] . برای مثال، اصل «امامت» از ضروریات مذهب شیعه است و انکار آن موجب عدم صدق مذهب تشیع بر شخص منکر است.

[٤٠٤]. زيرا اولاً، قرآن براساس تضمین الهی از هر گونه جعل و تصرف در امان مانده است؛ و ثانیاً، آیاتی از آن مانند: (تبارک الذی نزل الفرقان علی عبده لیکون للعالمین نذیرا فرقان‌: ١)، بر نقش محوريت قرآن در تمام زمینه‌ها تأکید دارد. ر.ك: روش‌شناسی نقد احادیث، ص٣٤٣.