حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٨

متن دوم: «علماء امّتی کأنبیاء بنی‌اسرائیل»؛ علمای امّت من همانند انبیای بنی اسرائیل هستند.

گرچه در کتب اربعه و مجامع روایی متقدم شیعه، اثری از این نقل هم به چشم نمی‌خورد، ولی این عبارت در بعضی متون علمی و رواییِ قرن هفتم به بعد وجود دارد.

این نقل به ترتیب در آثار: ابن‌عربی(م. ٦٣٨ق)،[٤٥٣] ابن‌میثم بحرانی(م. ٦٧٩ق)،[٤٥٤] مؤید‌الدین جندی(م. ٦٩٠ ق)،[٤٥٥] علامه حلی(م. ٧٢٦ ق)،[٤٥٦] سید‌حیدر آملی (م.٧٨٢ق)،[٤٥٧] فاضل مقداد (م. ٨٢٦ق)[٤٥٨] ، ابن‌فهد حلی (م. ٨٤١ق)،[٤٥٩] زین‌الدین نباطی‌بیاضی‌(م. ٨٧٧ ق)،[٤٦٠] ابن‌ابی‌جمهور احسایی(زنده در٩٠١ق)،[٤٦١] شهید ثانی(م. ٩٦٥ق)، [٤٦٢] ملا‌فتح‌الله کاشانی(م. ٩٨ق)،[٤٦٣] ملاصدرا شیرازی(م. ١٠٤٥ق)،[٤٦٤]محمد‌تقی مجلسی (م. ١٠٧٠ ‌ق)،[٤٦٥] فیض کاشانی(م. ١٠٩١ق)،[٤٦٦] علامه‌محمد‌باقر مجلسی (م. ١١١٠ق)،[٤٦٧] سیدمحمد طباطبایی(م. ١٢٢٩ق)،[٤٦٨] ملاهادی سبزواری (م. ١٢٨٩ ق)[٤٦٩] و محدث نوری (م. ١٣٢٠ق)[٤٧٠] به چشم می‌خورد.

مایه تعجب است که شیخ‌حرّ عاملی در یکی از آثار خویش، این عبارت را منقول از


[٤٥٣]. الفتوحات‌المکیة، ج١، ص٢٢٣؛ و نیز ر.ک: تفسیر ابن‌عربی، ج٢، ص ٥٥.

[٤٥٤]. شرح نهج‌البلاغة، ج١، ص ٨٨ .

[٤٥٥]. وی به صحت هر دو نقل از روایت تصریح کرده: «... كما أشار إلى ذلك رسول‌الله(ص) بقوله: «علماء أمّتي كأنبياء بني‌إسرائيل» و في رواية «أنبياء بني‌إسرائيل» بلا كاف التشبيه، و الروايتان صحيحتان»؛ شرح‌فصوص‌الحكم، ص١٣٧.

[٤٥٦] . تحریر‌الاحکام، ج١، ص٣٨.

[٤٥٧]. تفسير‌المحيط‌الأعظم، ج١، ص٥١٥.

[٤٥٨]. التنقيح الرائع، ج١، ص٥٩٧.

[٤٥٩] . المقتصر من شرح المختصر، ص٢٢.

[٤٦٠] . الصراط‌المستقيم، ج١، ص١٣١.

[٤٦١] . عوالئ‌اللئالي، ج٤، ص٧٧.

[٤٦٢]. الفوائد‌الملية، ص٢٨٥ و نیز ر.ک: منیة‌المرید، ص١٨٣.

[٤٦٣]. تفسیر کبیر منهج‌الصادقین، ج٦، ص١٦٧و نیز ر.ک: زبدة‌التفاسیر، ج٤، ص٤٠٥.

[٤٦٤] . اسرار‌الآیات، ص٣٦٧.

[٤٦٥] . لوامع صاحبقرانى، ج٨، ص٦٨٨.

[٤٦٦]. الأصول الأصيلة، ص١٦٢.

[٤٦٧]. مرآة‌العقول، ج‌٢، ص٢٨٨؛ و نیز ر.ک: بحار‌الانوار، ج‌٢، ص٢٢(به نقل از: عوالئ‌اللئالی) و ج‌٢٤، ص٣٠٧.

[٤٦٨] . مفاتیح الأصول، ص٥٠١.

[٤٦٩]. شرح‌الأسماء‌الحسنی، ج١، ص٢٠٥.

[٤٧٠]. تحریر‌الأحکام، ج١،ص٣٨؛ به نقل از: مستدرك‌الوسائل، ج‌١٧، ص٣٢٠.