روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٨٢ - روزشمار جنگ سه شنبه ٢١ مهر ١٣٦٠ ١٤ ذی الحجه ١٤٠١ ١٣ اکتبر ١٩٨١
شمال به تپه های رملی یا شن های روان، از غرب به باتلاق، آب گرفتگی و سرزمین عراق و از جنوب به رودخانه نیسان متکی بود؛ بنابراین، رزمندگان ایران فقط در شرق حضور داشتند. با چنین آرایشی، دشمن از سمت جبهه های شمالی و جنوبی خود خطری احساس نمی کرد و در شرق منطقه عملیاتی تمرکز دفاعی داشت.
انتخاب این زمین برای عملیات طریق القدس فرایندی نسبتاً بلندمدت را طی کرد. آقای علایی، یکی از فرماندهان ارشد سپاه در این عملیات، نوشته است: «پیش و پس از عملیات ثامن الائمه(ع)، بحث های بسیاری بین فرماندهان سپاه و ارتش، درباره تعیین منطقه نبرد صورت گرفت. در هنگام بررسی، مطالعه و طرح ریزی عملیات طریق القدس، ارتش عراق بر توان رزمی خود افزوده بود و ٢ لشکر جدید ١٤ و ١٥ پیاده را تأسیس کرده بود. همچنین حدود ١٥٠ گردان را در منطقه بین جاده اهواز - خرمشهر تا شرق بصره و حدود ١٠٠ گردان دیگر را در غرب منطقه شوش و دزفول و حدود ٤٠ گردان رزمی را در منطقه سوسنگرد و بستان گسترش و آرایش داده بود.
در چنین شرایطی و متناسب با توان رزمی موجود ایران بود که فرماندهان، [منطقه] عملیات طریق القدس را انتخاب کردند تا رزمندگان بتوانند با برتری نسبی در منطقه موردنظر، بر قوای دشمن فائق آیند. آن گاه به تناسب توسعه سازمان رزم، مناطقی همچون فتح المبین در غرب شوش و بیت المقدس در غرب کارون و شرق بصره را انتخاب کردند. بحث های بسیاری درباره انتخاب منطقه عملیات انجام گرفت و دیدگاه های مختلف، ارزیابی و بررسی شد.»
با این توضیح، آقای علایی به ارزیابی دیدگاه های متفاوت در درون ارتش و سپس اختلاف نظر دو سازمان مستقل سپاه و ارتش پرداخته، در ادامه به دلایل انتخاب دیدگاه فرماندهان سپاه در انتخاب منطقه عملیاتی طریق القدس اشاره می کند. وی دراین باره نوشته است: «پس از شکستن حصر آبادان دو نظر متفاوت درمورد منطقه مناسب برای عملیات وجود داشت: دیدگاه اول این بود که پیش از اجرای عملیات ثامن الائمه(ع)، بنا به نظر فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش، تیمسار ظهیرنژاد، باتوجه به حضور دشمن در ٢٠ کیلومتری جنوب غربی اهواز و نیز در غرب رودخانه کرخه، چنانچه عملیاتی در منطقه بستان صورت می گرفت، ارتش عراق می توانست با اتخاذ تاکتیک شیوه تهاجمی، شهر اهواز - اندیمشک را تهدید کند، سپس در جناح شمالی منطقه عملیاتی استقرار یابد و عقبه نیروهای تک کننده را تهدید کند. بنابراین، تیمسار ظهیرنژاد در آن شرایط با اجرای عملیات در جبهه غرب سوسنگرد و در منطقه طرح موافق نبود. وی این طرح را پرخطر می دانست و بر این نظر خود اصرار داشت، حتی یک بار پیش از عملیات ثامن الائمه(ع) در حضور تیمسار فلاحی و حجت الاسلام اشراقی - داماد امام خمینی - در مقر لشکر٩٢ اهواز عصبانی شد و اعلام استعفا کرد. تیمسار ظهیرنژاد اجرای تک در منطقه عمومی دزفول و در غرب رودخانه کرخه را پیشنهاد می کرد. همچنین برخی دیگر از فرماندهان معتقد بودند که چنانچه رزمندگان اسلام از منطقه سوسنگرد به سمت مرز بین دو کشور پیشروی کنند، موجب "جناح دادن" به قوای دشمن خواهد شد. البته، پس از فرمان امام خمینی(ره) مبنی بر شکستن حصر آبادان، سرتیپ ظهیرنژاد نیز برای منطقه آبادان تقدم عملیات آفندی قائل شد، اما تیمسار فلاحی که سرپرست ستاد مشترک ارتش بود، به همراه دکتر چمران با اجرای عملیات در جبهه غرب سوسنگرد و منطقه بستان موافق بودند.[١] تیمسار فلاحی اعتقاد داشت که درصورت آزادسازی بستان می توان با اجرای تبلیغات وسیع و گسترده، اثر روانی بزرگی را بر مردم ایران گذاشت و موجب تخریب روحیه دشمن شد، زیرا شهرها برای مردم و رسانه ها شناخته شده هستند و
[١] البته هر دوی این فرماندهان، تیمسار فلاحی و دکتر چمران، هنگام طرح ریزی و اجرای عملیات طریق القدس در قید حیات نبودند و به شهادت رسیده بودند.