روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٤٩ - روزشمار جنگ یکشنبه ١٩ مهر ١٣٦٠ ١٢ ذی الحجه ١٤٠١ ١١ اکتبر ١٩٨١
و از آن به بعد نتوانستند هیچ شهر مهمی را اشغال کنند، بلکه نیروهای عراقی در خارج شهرهای مهم و یا در حومه آنها (آبادان، خرمشهر) درجا زدند. ایران بعد از صدمات و زیان های حملات اولیه، نیروهای خود را جمع کرد و از هرگونه امکان حملة عراق جلوگیری نمود و جنگ شکل تخریبی و انتقامی و خون ریزی های پیاپی به خود گرفت. در این زمان، سران عراق علی رغم دخالت های میانجیگرانه (سازمان ملل، کشورهای غیرمتعهد، کشورهای اسلامی و میانجیگری های دیگر کشورها) با صلابت و سختی ایرانی ها مواجه شدند.
با گذشت یک سال از جنگ، اگر در جنگ سودی برای عراقی ها باشد که بتوانند از آن سخن بگویند، همان خرابی هایی است که در ایران حاصل شد، ولی این سود در صحنه سیاست فقط با خرابی ها و زیان های طرف مقابل [عراق] قابل مقایسه است. درصورت این مقایسه، خسارات وارده بر کشور شروع کننده جنگ دو برابر است.
صدام با گذشت یک سال از جنگ قادسیه خود چه بهره ای جسته است؟ درزمینه اقتصاد، عراق ازصورت یک کشور وام دهنده به یک کشور وام گیرنده مبدل شده است. قبل از جنگ، عراق قبله گاه کشورها بود و هیچ دیدارکننده ای نبود مگر هنگام خروج از عراق با خود قرض بدون بهره و یا قراردادی پرسود به همراه داشته باشد. سخاوت عراقی ها مخصوصاً درمورد کشورهای جهان سوم بعد از کاندیداکردن صدام به ریاست کشورهای غیرمتعهد، افزایش یافت.
علی رغم اینکه مقامات عراقی از وجود ذخیره نقدی به مبلغ ٣٦ میلیارد دلار سخن می گویند، ولی آگاهان اقتصادی به این رقم مشکوک اند و حتی درصورت صحت این رقم، باز عراق نمی تواند تمامی هزینه ها و قراردادهای تسلیحاتی خود را پاسخ گو باشد، زیرا دراین میان، قراردادهای خرید اسلحه عراق و قرارداد خرید جنگنده میراژ از فرانسه که بهای آن با تجهیزات نظامی دیگر بالغ بر ٤١٠٠ میلیون دلار است، مشهود است. در میان این قراردادها، قراردادهای خرید سلاح از مصر و ایتالیا نیز چشمگیر است.
عراق برای جبران جزئی از خسارات و فرسودگی اقتصادی، ازطریق ازسرگیری صدور نفت اقدام کرد، ولی صدور نفت آن کشور از ٩٠٠ هزار بشکه در روز تجاوز نمی کند؛ یعنی درحدود یک چهارم صادرات نفتی سابق. از این رو رژیم عراق برای جبران این شکست اقتصادی، به راه حل های ظاهرفریب، مانند گرفتن وام های کلان و انتشار اوراق بهادار بدون پشتوانه، پناه برده است. ازطرفی، شرکت و کمک عربستان سعودی در قادسیة اعراب، در فزونی وام های اهدایی این کشور به عراق متجلی شده است. علاوه بر اعطای وام های مستقیم، عربستان تمامی تعهدات قراردادی عراق را ایفا [کرده] و قراردادهای نفتی درازمدت را به عهده گرفته و از این طریق در نزد کشورهای اروپایی حیثیت کسب می کند. به عنوان مثال، عربستان سعودی یک فقره وام ٦٨ میلیارد دلاری به گردن عراق گذاشته که بعد از جنگ باید پرداخت شود.
بعد از کوشش ها و دیدارهای زیاد، وام هایی ازسوی کویت و کشورهای خلیج فارس نیز به سوی عراق سرازیر شد و شرکت های چندملیتی از اوضاع عراق سوءاستفاده نموده و