روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٢٧ - روزشمار جنگ جمعه ١٧ مهر ١٣٦٠ ١٠ ذی الحجه ١٤٠١ ٩ اکتبر ١٩٨١
١
"فرد هالیدی"، محقق امریکایی در امور خاورمیانه، در مقاله ای از تغییر سیاست شوروی در فروش تسلیحات به کشور عراق خبر داد. بررسی این تحول در سیاست خارجی شوروی و علل این رویکرد جدید و تأثیر این سیاست در منطقه خاورمیانه موضوع مقاله هالیدی در مجله نیشن است که رادیو امریکا بخش هایی از آن را به این شرح نقل کرده است:
«خبر دگرگونی در سیاست مسکو در جریان سفر یک هیئت تجارتی شوروی به عراق در ماه آوریل گذشته انتشار یافت و با دیدار یک مقام بلندپایه عراقی از مسکو در ماه ژوئن تأیید شد. بااینکه تا حال هیچ گونه محموله نظامی ازسوی شوروی به عراق ارسال نشده است، اما این تغییر در سیاست مسکو نشانه تمایل مجدد شوروی به همکاری با عراق می باشد. عراق نیز به نوبه خود موضع خویش را در قبال افغانستان تغییر داده است. مسئله ای که بغداد در گذشته بر سر آن به مخالفت با شوروی برخاسته بود، پیام تبریک ٢٧ آوریل پرزیدنت صدام حسین به ببرک کارمل به مناسبت سومین سالگرد انقلاب کشور [افغانستان] بود که به طور آشکاری صمیمانه بود. هالیدی برای تغییر سیاست اتحاد شوروی در قبال عراق به سه دلیل عمده اشاره می کند: نخست آنکه، مسکو ایجاد روابط سازنده با تهران را امکان پذیر تشخیص نداده است. شوروی از وقایع داخلی ایران انتقاد نکرده و از سقوط بنی صدر که در نظر بسیاری طرف دار غرب شناخته می شود، استقبال کرده است.
... هالیدی عامل دومی را که در تغییر سیاست شوروی درباره عراق اثر داشته، نزدیکی جسته وگریخته غرب با عراق توصیف کرده و می نویسد: متحدان کشورهای غربی مانند عربستان سعودی و اردن به عراق کمک می کنند. سعودی ها تابه حال قریب به ١٥ میلیارد دلار کمک مالی دراختیار عراق گذاشته اند؛ رقمی که تقریباً با درآمد نفتی یک سال عراق برابری می کند. ایالات متحده هیچ گونه روابط دیپلماتیک با بغداد ندارد، اما سرپرستی دفتر حافظ منافع امریکا را شخصی به نام "ویلیام ایلدرسن" عهده دارد که به گفته یک متخصص پرسابقه در امور خاورمیانه، وی بهترین متخصص امور اعراب در وزارت امور خارجه امریکاست. به گفته هالیدی، درواقع نزدیکی با عراق به صورت یک اولویت عمده در سیاست خاورمیانه ای امریکا درآمده و این موضوع سبب بروز نگرانی هایی در کرملین شده که مسکو در پایه گذاری روابط خود با رژیم بعث عراق سرمایه گذاری کلان سیاسی کرده است.
هالیدی معتقد است که سومین دلیل عمده برای نگرانی شوروی نسبت به تحولات منطقه خلیج فارس این است که جنگ جاری میان ایران و عراق، برای امریکا یک فرصت را فراهم ساخته که موقعیت خود را در آن منطقه از جهان مجدداً تثبیت نماید. اتحاد جماهیر شوروی حاضر نیست به راحتی به عراق اجازه دهد، به جرگه کشورهای غرب ملحق شود.»[١]
[١] همان، صص ٢ و ١ ضمیمه، رادیو صدای امریکا، ١٧/٧/١٣٦٠.