یک طرح ایدئال این جوری؛ یعنی با یک چشم اندازی به این ١٢ طرح نگاه می کردیم که مثلاً در طرح دوازدهم دیگر کار صدام و جنگ تمام شود، ولی حالا یازدهم کو؟ دوازدهم کو؟ هنوز معلوم نبود. ... مثلاً طریق القدس، کربلای١؛ فتح المبین، کربلای٢؛ و بیت المقدس کربلای٣ بود. چند عملیات هم در غرب تو ذهنشان بود. مثل عملیات مطلع الفجری که رفتند دنبالش، یعنی درست هم زمان با طریق القدس، شهید صیاد و آقا محسن رفتند غرب که این عملیات را انجام دهند.»[١]

محسن رضایی درباره طرح ریزی عملیات های دوازده گانه کربلا می گوید: «جلسه ای در پایگاه منتظران شهادت (گلف) گذاشته شد و با برادران صحبت کردیم که این طور درست نیست که ما می آییم برای یک عملیات اینجا می نشینیم، ما باید یک سلسله عملیات را طرح ریزی کنیم. ... دو اصل برای طرح ریزی در مرحله جدید در نظر گرفته شد؛ اول اینکه، عملیات ها مسلسل وار و پشت سرهم انجام شود و وقفه آن کوتاه باشد و دوم، در هر عملیاتی که صورت می گیرد ٢ تا ٣ برابر عملیات قبلی توان رزمی وارد صحنه شود.»[٢]

محسن رضایی درباره نتایج این جلسات می گوید: «بعد از عملیات ثامن الائمه(ع) ما وارد دوران جدید و یک استراتژی جدید شدیم که قرار شد در این مرحله ١٢ عملیات شامل کربلای ١ تا ١٢ طرح ریزی شود. این ١٢ عملیات، اولین عملیات های منظمی بودند که از یک جایی شروع می شد و به یک جایی ختم می شد و پشت سرهم انجام می گرفت. مشخص بود هر عملیات کجا صورت می گیرد، حتی اسم گذاری هم شده بود.»[٣]

با چنین دیدگاهی سپاه و ارتش وارد طراحی عملیات طریق القدس شدند.

ضمیمه دوم گزارش١٤٩: توضیحات سردار علایی درباره توسعه سازمان رزم سپاه

پس از پایان عملیات ثامن الائمه(ع)، اجرای عملیات طریق القدس در منطقه میانی استان خوزستان با هدف آزادسازی شهر بستان و تنگه چزابه و نیز ایجاد رخنه و فاصله عمیق میان جبهه شمالی و جنوبی ارتش عراق در استان خوزستان در دستور کار قرار گرفت. برای اجرای این عملیات به نیرو و استعدادی ٣ برابر عملیات ثامن الائمه(ع) نیاز بود؛ بنابراین، سپاه که با سازماندهی گردان در عملیات ثامن الائمه(ع) شرکت کرده بود، تصمیم گرفت سازمان رزم خود را گسترش دهد و با توسعه توان گردان های رزمی، آنها را در قالب تیپ های رزمی مستقل سازماندهی کند. براین اساس، سازمان رزمی جدید سپاه در قالب تیپ های جنگی به منظور حضور منظم تر نیروهای سپاه در جبهه های جنگ و ایجاد بستری مناسب برای توسعه سریع سازمان رزم به وجود آمد. آقای علایی یکی از فرماندهان ارشد سپاه دراین باره نوشته است:

«گسترش سازمان رزم سپاه نقش مؤثری در تدوین راهبرد نظامی جنگ و نیز طرح ریزی زنجیره عملیات های بعدی داشت. برادر حسن باقری (شهید) و غلامعلی رشید در این سازماندهی نقش مؤثری را ایفا کردند. در بررسی های اولیه مشخص شد که عملیات طریق القدس به حدود ٣٦ گردان نیروی رزمنده نیاز دارد و سپاه پاسداران باید عمده آنها را تأمین می کرد؛ بنابراین، سپاه که آن هنگام درپی تشکیل سازمانی نوین برای نبرد با دشمن بود، توانست نخستین تیپ های رزمی خود را تشکیل دهد. براین اساس، چند تیپ به شرح زیر تشکیل شد:

الف) تیپ٢٥ کربلا: این تیپ به فرماندهی برادر مرتضی قربانی و با نیروهای استان های شمالی کشور تشکیل شد. همچنین رزمندگان که در زمان حیات شهید چمران با ایشان در جبهه حضور داشتند، پس از شهادت او به همین تیپ پیوستند و تعدادی از آنان در گردان "شهید عرب" سازماندهی شدند.

ب) تیپ١٤ امام حسین(ع): نیروهای این تیپ که همگی از رزمندگان استان اصفهان بودند، از آغاز جنگ در محور دارخوین [آبادان] به فرماندهی برادر حسین خرازی [شهید] مستقر بودند و نقش مهمی را در شکست حصر آبادان به عهده داشتند.

ج) تیپ٣١ عاشورا: این تیپ به همت رزمندگان استان های آذربایجان و به فرماندهی برادر محمدعلی جعفری (عزیز) تشکیل شد. پاسداران و بسیجی های آذربایجانی از آغاز جنگ در منطقه سوسنگرد حضور یافتند و نقش مهمی را در مقاومت های این جبهه و شهر سوسنگرد ایفا کردند.

د) تیپ١٥ امام حسن(ع): این تیپ که از ٧/١/١٣٦٠ هسته اولیه آن در دزفول به فرماندهی برادر محمدعلی جعفری

[١] مصاحبه لطف الله زادگان و ایزدی با غلامعلی رشید، صص ٤ و ٥.

[٢] محسن رضایی، "درس های تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق"، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه، دوره عالی جنگ، ١٢/٧/١٣٧٥، به نقل از کتاب جنگ، بازیابی ثبات، تهران: ١٣٧٨.

[٣] سخنرانی محسن رضایی درباره استراتژی نظامی دفاع مقدس، ٧/٧/١٣٦٠، به نقل از کتاب جنگ، بازیابی ثبات، تهران: ١٣٧٨، ص١٧٢.