تهران که مسئول طرح و عملیات سپاه بشود، من هم به حکم فرمانده کل سپاه مسئول عملیات جنوب شدم... یادم هست که با شهید حسن باقری نشسته بودیم، به فکر تشکیل تیپ افتادیم و اینکه بعد از این، برای انجام عملیات بعدی (طریق القدس) ما نیروی زیادی نیاز داریم و باید تیپ درست کنیم.[١]

به دلیل پیروی سپاه از اصل دوبرابرشدن نیروهای عمل کننده در هر عملیات نسبت به عملیات قبلی، سازمان مناسبی برای سپاه در عملیات بعدی (طریق القدس) طرح ریزی شد. در عملیات ثامن الائمه(ع) (شکستن حصر آبادان) نیروهای سپاه با سازمان گردان و در چارچوب محور وارد عمل شدند و مفهوم تیپ پس از این عملیات شکل گرفت. غلامعلی رشید درباره تشکیل تیپ ها و نام گذاری آنها می گوید: «من یادم هست بعد از ثامن الائمه(ع)، رفتم پیش آقا محسن و یک سری زدم تهران، خب خیلی خوشحال شده بود که یک عملیاتی (ثامن الائمه(ع)) پیروز شده بود. گفت از این کارها می توانیم انجام بدهیم؟ گفتم آره، اگر شما قول بدهید هر سه ماه یا چهار ماه به ما ١٥ هزار، ١٦ هزار یا ١٠ هزار بسیجی بدهید - البته این تعداد خیلی زیاد بود - و ما بتوانیم ٢٠ گردان یا ٣٠ گردان آماده کنیم، می توانیم از این عملیات ها انجام دهیم. آقا محسن گفت: اگر ما به شما نیرو بدهیم، می توانید عملیات انجام دهید؟ گفتم: آره، ما این توانایی را داریم که بعد از شکستن حصر آبادان، بزرگ تر از آن را عمل کنیم. ... ما احساس می کردیم بعد از عملیات ثامن الائمه(ع) می شود روی یگان های سپاه یک اسمی به نام تیپ گذاشت. من یادم هست خود شهید احمد کاظمی می گفت: "من هنوز حکم تو را دارم که به من گفتی فرمانده تیپ٨ نجف." علاقه اش را از خودش پرسیدم، گفت: "من نجف آبادی هستم، ما بشویم ٨ نجف." گفتم بابا نجف آباد که نمی شود. نجف اشرف باز یک چیزی. یعنی این اسامی هم عشق و علاقه خودشان بود. مثلاً لشکر١٤ امام حسین. منتها من و شهید باقری اصرار داشتیم عدد انتخاب کنیم، یعنی یک صبغه نظامی به آن بدهیم. بعد برای طریق القدس که می خواستیم آماده شویم به طور طبیعی به مرتضی قربانی گفتم ٢٥ کربلا، یک تیپ دیگر را گفتیم ١٤ امام حسین(ع)، یک تیپی را گفتیم امام سجاد، مثلاً بچه های عزیز جعفری در محور سوسنگرد، که بچه های تبریز بودند، گفتیم بشود ٣١ عاشورا. اینجا (قبل از طریق القدس) محورها شدند تیپ.»[٢]

علی فضلی درباره تشکیل تیپ های سپاه می گوید: «یکی دو ماه قبل از عملیات طریق القدس، زمان تشکیل تیپ های سپاه بود. تازه اولین باری بود که سپاه تیپ هایش را تشکیل می داد و سازماندهی می کرد. من مأمور تشکیل تیپ احتیاط محمد رسول الله(ص) شدم تا آنها را برای شرکت در عملیات آماده سازم. تیپ های کربلا، امام حسین(ع) و عاشورا تیپ های عمل کننده بودند و چون نیروهایشان کم بودند، گردان های ما به تیپ عاشورا مأمور شدند و من هم به عنوان جانشین فرمانده به کمک برادر جعفری، فرمانده وقت آن تیپ، رفتم.»[٣]

بدین ترتیب پس از عملیات ثامن الائمه(ع) و قبل از عملیات طریق القدس، گسترش سازمان رزم سپاه و ارتقای آن از گردان به تیپ، بر توان نظامی ایران افزود و این امر نقش مؤثری در طرح ریزی سلسله عملیات های کربلا داشت که درجهت راهبرد آزادسازی مناطق اشغالی درحال طرح ریزی بود. محسن رضایی دراین باره می گوید: «دو کار اساسی انجام شد. یکی در عملیات و یکی در سازماندهی. در عملیات طرح ریزی سلسله وار صورت گرفت؛ یعنی درحقیقت استراتژی نظامی شکل گرفت. دوم در سازماندهی. سپاه رفت به دنبال اینکه یک سازمان رزم برای خودش فراهم کند. این دو از اولین تحولات پس از عملیات ثامن الائمه(ع) است.»[٤]

غلامعلی رشید معتقد است: «نظریات سپاه جاافتاده تر بود، شهید صیاد شیرازی هم تجربه جنگ در جنوب را نداشت و از جنگ نامنظم [کردستان] و تجربه جنگ با ضدانقلاب آمده بود. حرف های ما را قبول داشت. اولین کار ما بعد از ثامن الائمه(ع) همین طریق القدس بود. شهید صیاد شیرازی کاملاً پذیرفته بود. اصلاً هیچ تردیدی نداشت. شهید صیاد و آقا محسن گفتند طرح های متعددی تهیه کردیم. همین طرح های کربلاهای ١، ٢، ٣ و ٤. اینها در ذهن ما بود. اولی طریق القدس بود، دومی اش هم معلوم بود که فتح المبین و سومی اش بیت المقدس (خرمشهر) بود. دیگه چهارم و پنجم و ششم در ذهنشان بود. مثلاً در جنوب دو سه تا عملیات بزرگ داریم. دو سه عملیات بزرگ هم در غرب داریم. این اعداد کربلای ١ تا ١٢ این جوری در ذهن ما ایجاد شده بود. مثلاً این ١٢ طرح منجر بشود به بازپس گیری سرزمین های اشغالی و شکست صدام.

[١] غلامعلی رشید، "شرایط و ضرورت های تولد، رشد، تثبیت و گسترش سپاه در جنگ"، مجله سیاست دفاعی، پژوهشکده علوم دفاعی دانشگاه امام حسین(ع)، شماره ١٩، تابستان ١٣٧٦، ص١٤.

[٢] مصاحبه لطف الله زادگان و ایزدی با غلامعلی رشید، صص ٧ و ٨.

[٣] مؤسسه نشر آثار امام خمینی، امام و دفاع مقدس، خاطراتی از رزمندگان و فرماندهان سپاه اسلام، خاطرات علی فضلی، تهران، ١٣٧٧، ص١١٤.

[٤] محسن رضایی، "درس های تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق"، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه، دوره عالی جنگ، ١٩/٤/١٣٧٤، به نقل از کتاب جنگ، بازیابی ثبات، تهران: ١٣٧٨، ص١٦٩.