توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٩ - تضعيف استدلال قائلين بمجاز عقلى بودن استعاره

دفع گفتارى كه در اينمقام گفته شد

سپس شارح ميگويد:

و با اين شرح و توضيحى كه داديم گفتارى كه در اينمقام گفته شده دفع مى‌گردد، گفتار مزبور اينستكه:

برخى گفته‌اند:

اصرار داشتن براينكه رجل شجاع از افراد شير ميباشد با نصب قرينه‌اى كه از اراده معناى حقيقى يعنى شير ممانعت مى‌كند منافات دارد لذا چگونه بين ايندو ميتوان جمع نمود.

وجه دفع اين گفتار آنستكه:

اصرار بر ادّعاى اسد بودن رجل شجاع باين نحو است كه او را از افراد غير متعارف شير قرار ميدهيم درحاليكه قرينه مانع از اراده موضوع‌له، موضوع‌له بمعناى متعارف مى‌باشد و بدين ترتيب هيچ تنافى بين ايندو وجود ندارد.

و امّا اينكه قائل بمجاز عقلى بودن استعاره به تعجّب و نهى از آن استدلال نمود بايد بگوئيم:

تعجّب و نهى از آن در دوبيتى كه گذشت بخاطر بناء گذاردن بر نسيان تشبيه بوده تا بدين ترتيب حقّ مبالغه اداء شده و دلالت شود براينكه مشبّه بطورى است كه از مشبّه‌به اصلا تشخيص داده نمى‌شود تا حدّى كه آنچه بر مشبه‌به مترتب مى‌شود از قبيل تعجّب و نهى از آن بر مشبه نيز بار مى‌گردد.