توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٤ - جواب شارح از رد مصنف بر سكاكى

وضع تأويلى نميشود.

در جواب وى مى‌گوئيم:

وضع مشترك لفظى است بين وضع تأويلى و وضع تحقيقى لذا در صورتيكه همراه آن قرينه معيّنه‌اى نيايد اراده هركدام از دو محتمل است فلذا سكّاكى قيد [بالتحقيق‌] را در تعريف مجاز اضافه نمود تا قرينه باشد مقصود از وضع خصوص اينقسم ميباشد چنانچه در تعريف حقيقت [من غير تأويل‌] را بهمين منظور آورده است.

و امّا سئوال و اشكال ديگرى كه براى سكّاكى وارد شده و جواب مزبور را در قبال آن ميتوان ايراد كرد:

مستشكل گفته است:

قبول نداريم لفظ [وضع‌] عام بوده و شامل وضع تأويلى نيز بشود تا محتاج به تقييد باشيم و با قرينه [بالتحقيق‌] وضع تحقيقى را معيّن و مشخّص كنيم و بدين ترتيب استعاره را از تعريف مجاز خارج قرار دهيم.

و بفرض بپذيريم كه لفظ [وضع‌] شامل وضع تأويلى مى‌شود، مى‌گوئيم:

قبول نداريم استعاره از تعريف مجاز خارج باشد زيرا وضع مقيّد به تحقيقى نيست چه آنكه عبارت سكّاكى در تعريف مجاز يعنى:

الكلمة المستعملة فى غير ما هى موضوعة له.

اگر بآن اكتفاء شده و كلمه [بالتحقيق‌] دنبالش آورده نشود متعيّن نيست كه مراد از [غير ما هى موضوعة له‌] وضع تأويلى باشد بلكه لفظ قابل آن هست كه بر وضع تحقيقى حمل شود لذا ملتزم مى‌شويم كه محمول بر همان است در نتيجه استعاره در تعريف مجاز داخل مى‌گردد