توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠ - اقسام استعاره باعتبار قدر جامع بين طرفين

قوله: ابعاد بعضها عن بعض: كلمه [ابعاد] بكسر همزه مصدر است از باب افعال بمعناى فاصله انداختن.

قوله: و قطّعناهم فى الارض امما : آيه (١٦٨) از سوره اعراف.

قوله: و هى فى القطع اشدّ: ضمير [هى‌] به ازالة الاجتماع راجعست.

قوله: و الفرق بين هذا الخ: اين عبارت جواب است از سئوال مقدّر باين شرح:

سؤال‌

حضرات اطلاق تقطيع بر تفريق جماعت را استعاره قرار داده و اطلاق مرسن كه اسم است محلّ رسن يعنى بينى دابّه بر بينى انسان را مجاز مرسل دانسته‌اند بااينكه در هريك از دو معناى حقيقى تقطيع و مرسن وصف خاصّى وجود دارد كه اين وصف در معناى مستعمل فيه لفظ موجود نيست چه آنكه در معناى موضوع‌له و حقيقى مرسن شرط شده كه بينى از آن حيوان باشد كه در آن رسن مى‌اندازند و در معناى حقيقى تقطيع نيز اعتبار شده كه التزاق و اتّصال در اشيائى باشد كه اجتماع آنها زائل شده باشد، بنابراين ايندو با هم هيچ تفاوتى نداشته در نتيجه صحيح نيست اطلاق يكى بر معناى غير موضوع‌له استعاره بوده و اطلاق ديگرى مجاز مرسل محسوب شود.

جواب‌

حاصل جوابى كه شارح از اين سؤال ميدهد آنستكه: