توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٧ - اقسام استعاره باعتبار قدر جامع بين طرفين

الف: آنكه قدر جامع در مفهوم طرفين داخل بوده.

ب: آنكه قدر جامع در مفهوم طرفين داخل نباشد.

استعاره‌اى كه قدر جامع آن در مفهوم طرفين يعنى مستعارله و مستعارمنه داخل باشد مانند فرموده رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم:

خير النّاس رجل ممسك بعنان فرسه كلما سمع هيعة طار اليها او رجل فى شعفة فى غنيمة يعبد اللّه حتّى يأتيه الموت.

جار اللّه زمخشرى گفته است:

هيعه عبارتست از فريادى كه از آن ديگران به فزع آيند و اصل آن هاع يهيع بمعناى ترسيدن مى‌باشد.

و كلمه [شعفت‌] قلّه كوه را گويند و معناى حديث آنستكه:

بهترين مردمان، شخصى استكه افسار اسبش را بدست گرفته و آماده جهاد در راه خداست يا كسى كه از مردم عزلت اختيار كرده و در قلّه‌كوه‌ها سكنى گزيده و مختصر گوسفندى جمع‌آورى كرده و به چرانيدن آنها اشتغال ورزيده و در امر معاش خود بآنها اكتفاء نموده و بعبادت حقتعالى مشغول شده تا آنكه مرگش فرابرسد.

شاهد در [طيران‌] است كه استعاره آورده شده براى [عدو] و قدر جامع در مفهوم هردو داخل است زيرا جامع بين ايندو بسرعت قطع مسافت كردن است و جاى ترديد نيست كه اينمعنا در مفهوم عدو و طيران داخل ميباشد منتهى در طيران اقوى از عدو است.

سپس شارح گويد:

اظهر از نظر ما اينست كه طيران عبارتست از قطع مسافت نمودن‌