توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩١ - اقسام استعاره باعتبار طرفين

الانذار فى جنس البشارة على سبيل التهكم و الاستهزاء و كقولك رأيت اسدا و انت تريد جبانا على سبيل التمليح و الظرافة* و لا يخفى امتناع اجتماع التبشير و الانذار من جهة واحدة و كذا الشجاعة و الجبن.

ترجمه‌

اقسام استعاره باعتبار طرفين‌

مصنّف گويد:

استعاره باعتبار طرفين بر دو قسم است زيرا اجتماع طرفين در يك شئ يا ممكن بوده مانند احييناه كه در فرموده حقتعالى وارد شده:

او من كان ميتا فاحييناه‌ .

يعنى او من كان ضالّا فهديناه.

اينقسم از استعاره را استعاره وفاقيّه بايد ناميد.

و يا اجتماع طرفين در يك شئ ممتنع است مانند استعاره آوردن اسم معدوم براى موجود زيرا نفى در موجود نمى‌باشد و اينقسم از استعاره را استعاره عناديه بايد خواند.

و از همين قسم استعاره محسوب ميشود، استعاره تهكّميه و تمليحيّه و ايندو عبارتند از چيزى كه در ضدّ يا نقيض خود استعمال شود و قبلا مجوّز اين استعمال بيان شد مانند فبشّرهم بعذاب اليم‌ .

شارح گويد:

ضمير [هى‌] باستعاره راجع بوده و مقصود از طرفين مستعار منه و مستعار له مى‌باشد و ضمير تثنيه در [اجتماعهما] به طرفين عود مى‌كند و حاصل آنكه: