توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨ - نكته دوم حقيقت و مجاز لغوى و غرض از تقييد ايندو به قيد مذكور

آن هست كه بكمك آنها معناى واحدى را بطرق مختلف در وضوح و خفاء ايراد نمود پس معلوم شد كه تحقيق در اطراف مجاز و گفتگو از آن مقصود اصلى در علم بيان مى‌باشد نه حقيقت.

نكته دوم حقيقت و مجاز لغوى و غرض از تقييد ايندو به قيد مذكور

گاهى حقيقت و مجاز را به لغوى مقيّد كرده و مى‌گويند: حقيقت لغوى و مجاز لغوى.

و زمانى ايندو را به عقلى مقيّد ساخته و مى‌گويند: حقيقت عقلى و مجاز عقلى.

و بسا ايندو را به شرعى و عرفى مقيّد ساخته و مى‌گويند: حقيقت و مجاز شرعى يا حقيقت و مجاز عرفى.

بهرصورت حقيقت و مجاز شرعى و عرفى در مقابل حقيقت و مجاز لغوى نبوده بلكه از افراد مصاديق آن مى‌باشند لذا تقييد به لغوى موجب اخراج شرعى و عرفى نميباشد بخلاف حقيقت و مجاز عقلى كه چون در اسناد مى‌باشند لاجرم در مقابل حقيقت و مجاز لغوى بوده از اينرو تقييد حقيقت و مجاز به لغوى بمنظور احتراز از حقيقت و مجاز عقلى مى‌باشد.