توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٣ - مجاز عقلى بودن استعاره و استدلال بر آن

جواب‌

اين انتقاد و اشكال نبايد طرح شود زيرا قبول نداريم ذكر مشبّه باين نحو با استعاره منافات داشته باشد چه آنكه مثال: سيف زيد فى يد اسد (شمشير زيد در دست شيرى است) از مصاديق استعاره است با اينكه مشبه يعنى [زيد] در آن ذكر شده است.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: لانّها لمّا لم تطلق الخ: ضمير در [لانّها] باستعاره راجع است.

قوله: كان استعمالها الخ: جواب است براى [لما].

قوله: انّها لم تطلق على المشبّه: ضمير در [انّها] باستعاره راجع است.

قوله: لانّها لو لم تكن كذلك: ضمائر مؤنّث به استعاره عائد مى‌باشند.

قوله: لما كانت استعارة: كلمه [ما] نافيه بوده و [كانت‌] تامّه است و [استعاره‌] فاعل آن ميباشد و معناى عبارت چنين است:

لما تحقّقت الاستعارة.

قوله: لكانت الاعلام المنقولة استعارة: علم منقول مانند لفظ [زيد] كه اسم براى مردى قرار داده شود بعد از آنكه ديگرى نامش زيد باشد و بعبارت ديگر:

ابتداء اسم شخصى را زيد گذارده‌اند، سپس اين نام را نقل‌