توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٣ - انواع علائق در مجاز مرسل

ج: اطلاق اسم سبب بر مسبب مانند: رعينا الغيث (گوسفندان را در ميان نباتات چرانديم).

در اين مثال از [غيث‌] بمعنى باران نبات و گياه اراده شده و حال آنكه نبات مسبّب از باران است.

د: اطلاق اسم مسبّب بر سبب مانند: امطرت السماء نباتا (آسمان باران باريد).

در اينمثال لفظ نبات گفته شده و از آن باران اراده شده در حاليكه باران سبب است براى نبات.

مصنّف در كتاب ايضاح در ضمن امثله تسميه سبب باسم مسبب اين عبارت را شاهد آورده فلان اكل الدم (فلانى ديه را خورد) در اين مثال لفظ [دم‌] گفته شده و از آن [ديه‌] كه مسبب است از دم اراده گرديده.

بايد بگوئيم ذكر اينمثال در زمره تسميه سبب باسم مسبّب سهو و اشتباه بوده بلكه مثال مزبور از شواهد تسميه مسبّب باسم سبب ميباشد.

ه: ناميدن شئ باسم چيزى كه آن شئ در زمان گذشته متّصف بآن چيز بوده و اكنون بر آن نمى‌باشد مانند آنچه در فرموده حق‌تعالى آمده:

و آتوا اليتامى اموالهم‌ ( به يتيمان اموال و ثروتشان را بدهيد)

يعنى: به كسانى كه قبلا صفت يتيم بودن را داشته ولى الآن چنين نيستند زيرا بحدّ بلوغ رسيده‌اند و پرواضح است بعد از بلوغ يتم زائل مى‌شود.

و: ناميدن شئ باسم چيزى كه آن شى در زمان آينده رجوعش‌