توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦ - مثال مجاز مرسل

حمله كردن و غير اينها.

و نيز مانند استعمال [راويه‌] كه در اصل براى شترى كه زاد و توشه را حمل مى‌كند وضع شده در ظرفى كه زاد و توشه در آن مى‌نهند و علاقه‌اى كه بين معناى حقيقى و مجاز وجود دارد عبارتست از اينكه شتر حامل زاد بوده و بمنزله علّت مادى مى‌باشد.

سپس شارح مى‌گويد:

چونكه مصنّف بواسطه مثال ببرخى از انواع علاقه اشاره نمود اينك ببعضى ديگر از انواع علاقه تصريح كرده و مى‌گويد:

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و المجاز مرسل الخ: در وجه تسميه آن به [مرسل‌] گفته‌اند:

ارسال در لغت بمعناى رها و آزاد و چون مجاز استعارى مقيّد است به ادّعاء اينكه مشبّه از جنس مشبّه‌به است ولى مجاز مرسل از اين قيد رها و آزاد ميباشد لاجرم به [مرسل‌] ناميده شده.

برخى از ادباء گفته‌اند:

وجه تسميه‌اش به مرسل اينستكه از تقييد به علاقه خاصى مرسل و رها ميباشد بخلاف مجاز استعارى كه مقيّد به خصوص علاقه مشابهت است.

قوله: ان كانت العلاقة المصحّحة: كلمه [مصحّحة] بصيغه اسم فاعل يعنى مصحّح استعمال لفظ در غير موضوع له.

قوله: غير المشابهة: همچون علاقه سببيّت و مسببيّت، حال‌