توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤١ - اشكال ديگر مصنف بسكاكى

له.

و هذا الفرق لا يوجب اعتبار المعنى المتوهم فى التخييليّة و عدم اعتباره فى الترشيح فاعتباره فى احدهما دون الاخر تحكّم.

و الجواب ان الامر الذى من خواص المشبه به لما قرن فى التخييليّة بالمشبه كالمنيّة مثلا جعلناه مجازا عن امر متوهم يمكن اثباته للمشبه و فى الترشيح لمّا قرن بلفظ المشبه به لم يحتج الى ذلك لانّ المشبه به جعل كانّه هو هذا المعنى مقارنا للوازمه و خواصه حتّى ان المشبه به فى قولنا رأيت اسدا يفترس اقرانه هو الاسد الموصوف بالافتراس الحقيقى من غير احتياج الى توهم صورة و اعتبار مجاز فى الافتراس بخلاف ما اذا قلنا رأيت شجاعا يفترس اقرانه فانا نحتاج الى ذلك ليصح اثباته للشجاع فليتأمل ففى الكلام دقة ما.

ترجمه‌

اشكال ديگر مصنف بسكاكى‌

مصنّف گويد:

آنچه سكّاكى ذكر نمود مقتضى است ترشيح استعاره تخييليّه باشد زيرا آنچه در تخييليّه ذكر كرده نظيرش در ترشيح لازم ميباشد

شارح گويد:

ديگر از اشكالات مصنّف به سكّاكى اينست كه مقتضاى آن‌چه سكّاكى در استعاره تخييليّه ذكر نموده آنستكه ترشيح استعاره تخييليّه باشد زيرا آنچه را كه وى در استعاره تخييليّه ذكر نموده و در آن صورت وهميّه را اثبات كرده در ترشيح نيز لازمست چه آنكه در هريك از استعاره تخييليّه در ترشيح بعضى از مختصّات و لوازم مشبّه‌به براى مشبّه اثبات‌