توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٣ - جوابهاى ديگر از اشكال مصنف بسكاكى

استكه مبتنى بر تشبيه تمثيلى باشد و تشبيه تمثيلى گاهى طرفين آن مفرد ميباشد همچون فرموده حقتعالى:

مثلهم كمثل الّذى استوقد نارا الخ‌ ( مثل ايشان همچون مثل كسانى استكه طلب افروختن آتش نمودند).

جواب سوم‌

اضافه كلمه به [شئ‌] با تقييد آن و اقترانش به هزار چيز آن را از كلمه بودن خارج نمى‌كند پس استعاره در مثل: انّى اراك تقدّم رجلا و تؤخر اخرى عبارتست از تقديم كه به [رجل‌] اضافه شده و [رجل‌] نيز به تأخير در مرتبه ديگر مقرون ميباشد و مستعارله تردّد ميباشد پس تقديم كلمه‌اى است كه در غير موضوع‌له استعمال شده است.

شارح گويد:

در تمام اين سه جواب اشكال و انتقاد داريم كه در شرح آنها را آورده‌ايم.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و ردّ ذلك: مشاراليه [ذلك‌] عدّ التّمثيل من الاستعاره التّحقيقيّه التى هى قسم من المجاز المفرد ميباشد.

قوله: مستلزم للتّركيب: زيرا همانطوريكه قبلا گفته شد تمثيل آنستكه لفظ مركّب را از حالت تركيبى كه براى آن وضع شده به حالت ديگر نقل دهيم.

قوله: المنافى للافراد: يعنى منافى با افرادى است كه‌