توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٢ - تقسيم ديگر براى استعاره غير از تقسيم باعتبارات گذشته
تقويتكننده عبارتست از اطلاق و ترشيح چه آنكه مشبّه يعنى مستعارله بواسطه ذكر قرينهاى كه با آن مناسب و ملائم است از ادّعاى اتّحاد مستعارله با مستعارمنه كه مبناى استعاره بر آن است بعيد مىگردد.
قوله: لانّه يصون عرض صاحبه: ضمير در [لانّه] به عطاء راجع است.
قوله: يناسب العطاء دون الرّداء: چه آنكه كثير بملاحظه معناى تعدّدى كه دارد با عطاء و بخشش مناسب است نه رداء كه لفظ واجد معناى وحدت با آن ملائم و مناسب است.
قوله: مرشحة: ترشيح بمعناى تقويت است و در وجه تسميه اين قسم از استعاره به مرشحه گفتهاند:
جهت ناميدن آن باين اسم آنستكه در آن كلمهاى كه با مستعار منه مناسب و ملائم است ذكر شده و اين موجب تقويت استعاره و تناسى تشبيه مىگردد.
قوله: اولئك الّذين اشتروا الخ : آيه (١٦) از سوره بقره.
قوله: للاستبدال: يعنى استبدال حق بباطل.
قوله: و الاختيار: عطف تفسير است براى [استبدال] يعنى اختيار باطل بر حقّ.
متن
و قد يجتمعان كقوله:
|
لدى اسد شاكى السّلاح مقذّف |
له لبد اظفاره لم تقلّم |