الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٩ - معناى سوم انكار توبيخى

ترجمه:

معناى سوّم انكار توبيخى‌

معناى سوّم همزه انكار توبيخى است و مقتضاى آن اينستكه ما بعد همزه واقع بوده و فاعلش مورد ملامت و سرزنش باشد مانند:

اتعبدون ما تنحتون‌ ( ايا آنچه را كه خود تراشيده‌ايد مى‌پرستيد).

در اين آيه شريفه ما بعد همزه (عبادت اصنام و بت‌ها) امرى واقع بوده و مقتضاى همزه آنستكه عبادت‌كننده‌گان اصنام مورد ملامت و سرزنش قرار گرفته‌اند.

و نظير:

اغير اللّه تدعون‌ ( آيا غير خداوند را مى‌خوانيد)

در اين آيها شريفه ما بعد همزه (خواندن غير خدا) امرى است واقع و مقتضاى همزه آنستكه خوانندگان غير خدا مورد ملامت و سرزنش قرار گرفته‌اند.

و مثل:

أأفكا آلهة دون اللّه تريدون‌ ( آيا روا است كه به دروغ بجاى خداوند يكتاب خدايانى را برگزينيد).

در اين آيه شريفه ما بعد همزه (برگزيدن خدايانى غير از خداى يكتا به دروغ) امرى است واقع و اقتضاى همزه آنستكه برگزيننده‌گان مورد ملامت و سرزنش واقع شده باشند.

و همچنين مانند:

أتأتون الذكران‌ ( آيا زنان را رها كرده و بنزد مردان مى‌رويد).

در اين آيه شريفه ما بعد همزه (نزد مردان رفتن و زنان را رها كردن) امرى است واقع زيرا قوم لوط فاعل چنين عملى بودند و مقتضاى همزه آنستكه فاعلين مورد ملامت و سرزنش قرار گرفته باشند.

و مثل:

أتأخذونه بهتانا ( آيا بوسيله بهتان و تهمت زدن به زنان مهريه آنها را مى‌گيريد).