الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٥ - مسئله چهارم در بيان عمل اذن

اينستكه:

خبر « انّ » حذف شده و تقدير « انّى لا اقدر على ذلك» مى‌باشد و جمله باينجا ختم شده و ما بعد آن يعنى: اذن اهلك جمله مستأنفه مى‌باشد و بدين ترتيب اذن در صدر كلام قرار گرفته و شرائط عمل نصب موجود است.

سپس مصنّف مى‌گويد:

و اگر بگوئى: اذن يا عبد اللّه اكرمك مى‌بايد اكرمك را با رفع قرائت نمائى زيرا بين آن و اذن غير آنچه گفته شد فاصله شده.

پس از آن مصنّف گويد:

ابن عصفور اجازه داده است كه بين اذن و فعل مضارع ظرف فاصله شود و معذلك عمل نصب صورت گيرد.

و ابن بابشاذ فاصله شدن به نداء و دعاء را تجويز كرده است.

كسائى و هشام گفته‌اند اگر بين آندو معمول فعل فاصله شود نصب جايز است.

ولى كسائى نصب را از رفع ارجح دانسته و هشام رفع را از نصب بهتر قرار داده است.

سپس مصنّف مى‌گويد:

و اگر بشما گفته شود:

احبك (دوستت دارم).

بايد در جواب بگوئى:

اذن اظنّك صادقا (در اين هنگام تو را صادق مى‌دانم).

به رفع « اظنك » زيرا فعل مضارعى است كه از آن معناى حال اراده شده نه استقبال.

شرح‌

قوله: بشرط تصديرها: ضمير مؤنث به « اذن » راجع است.

قوله: و استقباله: يعنى استقبال فعل مضارع.