الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٩ - نظر سهيلى و گفتار او

قوله: و منه « بلغنى انّك فى الدار: ضمير در « منه » به خبر مشتق راجع است.

قوله: لانّ الخبر فى الحقيقة الخ: علّت است براى اينكه چطور خبر در اينمثال مشتق است.

قوله: قدّر بالكون: ضمير نائب فاعلى در « قدّر » به مصدر مؤوّل راجعست.

قوله: و زعم السهيلى الخ: سهيلى شهرت عبد الرحمن بن عبد اللّه است كه از اهالى سهيل مى‌باشد، وى از حفّاظ قرآن و عالم به لغت و اخبار است و از وى كتاب الرّوض الانف فى شرح السّيرة النبوية و امالى السّهيلى در علم نحو و لغت و حديث و فقه بجاى مانده است.

قوله: لانّها ابدا مع الفعل المتصرف: ضمير در « لانّها » به ان راجع است.

قوله: و انّ المشدّدة انّما تؤول بالحديث: بنابراين وقتى مى‌گويند: علمت انّ زيدا قائم معنايش اينستكه: علمت هذا الحديث.

قوله: و هو قول سيبويه: ضمير « هو » به گفتار سهيلى راجع است.

قوله: و يؤيّده: ضمير منصوبى به قول سيبويه راجع است.

قوله: انّ خبرها: يعنى خبر « انّ » مشدّده.

قوله: اسما محضا: يعنى اسمى كه قابل تأويل بمصدر بردن نمى‌باشد.

قوله: انتهى: يعنى انتهى كلام السهيلى.

قوله: و قد مضى الخ: كلام مصنّف است در تضعيف گفتار سهيلى.

قوله: انّ هذا يقدّر بالكون: مشاراليه « هذا » اسم محضى است كه خبر براى انّ واقع شود.

قوله: بالاتّفاق: در مقابل « انّ » مكسوره كه مخفّف واقع شدنش محلّ اختلاف است.

قوله: الثانى: يعنى قسم دوّم از دو قسم « انّ » .

قوله: و ما يشعركم انّها الخ‌ : آيه (١٠٩) از سوره انعام.

تجزيه و تركيب‌

ما: حرفيه، استفهاميه، غير عامل، مبنى.