الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٢ - وجه چهارم
و بعد ألا الاستفتاحية كقوله:
|
٢٧- ألا إن سرى ليلي فبتّ كئيبا |
أحاذر أن تنأى النّوى بغضوبا |
و قبل مدّة الإنكار، سمع سيبويه رجلا يقال له: اتخرج إن أخصبت البادية؟ فقال: أأنا إنيه؟ منكرا أن يكون رأيه على خلاف ذلك، و زعم ابن الحاجب أنها تزاد بعد لمّا الإيجابية، و هو سهو، و إنما تلك أن المفتوحة.
ترجمه:
وجه چهارم
وجه چهارم اينستكه « ان » زائده باشد مانند آنچه در قول نابغه ذبيانى آمده:
|
ما ان اتيت بشئى انت تكرهه |
اذا فلا رفعت سوطى الىّ يدى |
يعنى: انجام نميدهم كارى را كه تو ناخوش دارى پس اگر مرتكب آن شوم در آن هنگام بلند نسازد دست من تازيانهام را بسوى من.
شاهد در « ان » است كه بعد از « ماء » نافيه آمده و زائده مىباشد.
و غالب مواردى كه « ان » در آنها زائده آمده جائى است كه پس از « ماء » نافيه قرار گرفته باشد اعم از آنكه « ماء » بر جمله فعليه آمده همچون بيت مذكور و يا بر سر جمله اسميه داخل شده باشد نظير قول فروة بن مسيك:
|
فما ان طبّنا جبن و لكن |
منايانا و دولة آخرينا |
يعنى: پس شأن و عادت ما ترسيدن نيست ولى مرگهاى ما با دوست دشمنانمان