الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٢ - وجه اول

بايشان متمايل خواهم شد).

شاهد در كلمه « الّا » است كه « ان » و لاء نافيه بوده نه الّا استثنائيه.

سپس مصنّف ميگويد:

شنيده‌ايم كسيكه ادّعاى فضل و دانش داشت سؤال نمود:

كلمه « الّا » در « الّا تفعلوه» چه استثنائى است آيا متصل است يا منقطع.

شرح‌

قوله: ان ينتهوا يغفر لهم‌ : آيه (٣٩) از سوره انفال.

تجزيه و تركيب‌

ان: حرف شرط، عامل جزم، مبنى.

ينتهوا: فعل مضارع، صيغه، جمع، مذكر، غائب، از باب افتعال معرب، مجزوم به « ان » فعل شرط، ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار جائزى.

يغفر: فعل مضارع، صيغه مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد از باب ضرب، يضرب، متعدى، مجهول، جواب شرط، مجزوم به « ان » .

لهم: جار و مجرور، متعلق به « يغفر » ، ظرف لغو، محلّا مرفوع بوده تا نائب فاعل براى « يغفر » باشد.

قوله: و ان تعودوا نعد : آيه (١٩) از سوره انفال.

تجزيه و تركيب‌

ان: حرف شرط، عامل جزم، مبنى.

تعودوا: فعل مضارع، صيغه جمع، مذكر، حاضر، ثلاثى مجرد، از باب نصر، ينصر، اجوف واوى، معرب، مجزوم به « ان » فعل شرط ضمير جمع فاعل آن است.

نعد: فعل مضارع، صيغه متكلّم وحده، معلوم، جواب شرط، مجزوم به « ان » لازم، معلوم.